بررسی سابقه صنعت نساجی در ایران

بررسی سابقه صنعت نساجی در ایران سابقه صنعت نساجی در ایران به قرن ها قبل از اسلام برمی گردد، شهرت پارچه های گلگون عهده هخامنشی و زرد وزیهای این دوره را تاریخ نویسان یونانی ضبط کرده اند در دوره ساسانیان و نیز بعد از اسلام در بسیاری از شهرهای ایران کار ریسندگی و بافندگی پارچه های ابریشمی و پنبه ای و حریر رونق داشته و در آن ها انواع منسوجات بافته شده است که قسمتی از این منسوجات جن

دسته بندی	نساجی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	2016 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	265

مقدمه

سابقه صنعت نساجی در ایران به قرن ها قبل از اسلام برمی گردد، شهرت پارچه های گلگون عهده هخامنشی و زرد وزیهای این دوره را تاریخ نویسان یونانی ضبط
کرده اند. در دوره ساسانیان و نیز بعد از اسلام در بسیاری از شهرهای ایران کار ریسندگی و بافندگی پارچه های ابریشمی و پنبه ای و حریر رونق داشته و در آن ها انواع منسوجات بافته شده است که قسمتی از این منسوجات جنبه صادراتی داشته است. مثل ابریشم و پارچه های زری مخمل و شال های پشمی.

در دوره صفویه صنعت نساجی در ایران رونق فراوان گرفت و پس از یک دوره رکود در قرن دوازدهم هجری این صنعت مجدداً در قرن سیزدهم نضج گرفت. در دوره امیرکبیر برای ایجاد کارخانه های ریسندگی و بافندگی جدید فعالیت های اساسی انجام یافت به طوری که در کارشان کارخانه حریربافی و در تهران و قم کارخانه های ریسندگی و چلوار بافی تأسیس گردید.

عمر صنعت نساجی مکانیزه در دوران اخیر به 85 سال می رسد. اولین کارخانه نساجی در ایران در سال 1280 با ظرفیتی معادل 1200 دوک توسط صنیع الدوله در تهران تأسیس گردید. دومین کارخانه نساجی بلافاصله در تبریز به وجود آمد و سپس یک واحد نساجی در سال 1295 در بوشهر تأسیس و تا پایان دوره قاجاریه صنعت نساجی در ایران به همین سه کارخانه منحصر گردید.

رشد صنعت نساجی در حقیقت از سال 1300 با تأسیس کارخانه وطن (کازرونی) اصفهان با 4000 دوک ریسندگی و 100 دستگاه بافندگی شروع شده و دولت به حمایت از تولید پارچه های داخلی پرداخت و سرمایه های بسیاری برای ایجاد صنعت جدید نساجی در نقاط مختلف کشور به کار افتاد.

صنعت نساجی در بین صنایع کشور نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. براساس آمار کارگاه های بزرگ صنعتی کشور در سال 1384 این صنعت در میان صنایع ایران، از نظر تعداد کارگاه (58% کارگاه های کشور) در مرتبه دوم از نظر تعداد کارکنان (6/67 درصد) در رتبه نخست و از نظر تعداد مزد بگیران تولیدی در مقام اول قرار داشته است. ارزش تولیدات این صنعت بجز صنعت نفت پس از صنایع جدید التأسیس شیمیایی در رتبه دوم 47% کل ارزش تولیدات صنایع کشور بوده و در آن سال از نظر میزان افزایش، خالص اموال سرمایه ای در مرتبه نخست (7/38%) قرار داشته است.

بازار تولید منسوجات در سطح جهان هم اکنون دارای طیف وسیعی می باشد که تنوع در طرح ها و کیفیت محصولات از مشخصه های بارز آن است. به لحاظ به وجود آمدن مصرف کننده های بیشتر همواره لازم است تا به گونه ای پویا تولیدات جدید به همراه کیفیت های مناسب و قیمت های نازل تر به مردم عرضه گردد.

محصول تولیدی این واحد نیز در زمره مواردی است که می بایست در آن تنوع در طراحی پارچه به نحو شایسته ای مورد توجه قرار گیرد. و با خلق نقش های جدید تر موجبات جذب مشتری فراهم گردد.

لازم به توضیح است که به طور کلی استفاده از ماشین های مجهز ژاکارد قاعدتاً باعث گستردگی در ایجاد نقش های متنوع خواهد نمود. و در این طرح نیز به این امر توجه شده است.

عمدتاً تولید پارچه های تار و پودی به دو صورت انجام می گیرد.

الف- تولید پارچه های تار و پودی معمولی

ب - تولید پارچه های تار و پودی تقویتی

در مورد پارچه های تار و پودی تقویتی آنچه قابل بحث است این است که می توان به سه صورت عمل نمود.

1. 1.                  تقویت تار

نخ تار پارچه تولیدی بیشتر نمایان بوده و نقش اصلی را در نمای سطح پارچه ایفا
می کند که می توانند نخ تار به صورت تزئینی بوده و نخ پود از نوع معمولی باشد.

1. 2.                  تقویت پود

نخ پود در این نوع پارچه ها نقش اصلی را ایفا می کند و نخ تار همان نقش نگهدارنده را داشت و در سطح پارچه چندان مشخص نبوده و تنها نخ پود است که در پارچه نمایان است. (مانند پتو)

1. 3.                  تقویت تار و پود

این در پارچه هایی است که پشت و روی پارچه دارای نقش های متفاوت بوده باشد. (هر دو طرف پارچه نقش دار است).

با توجه به توضیحات مختصر بالا قابل ذکر است که می توان جهت تولید پارچه های رومبلی از تقویت پود و در مواردی نیز جهت پارچه های پرده ای از نوع تار و پودی بهره گرفت.

-                  ظرفیت تولید

با در نظر گرفتن امکانات اولیه تولید (منابع مالی و بازار مصرف) پیش بینی گردیده است که از 51 دستگاه ماشین بافندگی مناسب جهت تولید محصول مورد نظر استفاده کرد که با توضیحات ذیل ظرفیت سالانه واحد محاسبه گردید.

الف- ویژگی های محصول

جهت تأسیس نخ پود پارچه عموماً می توان از نخ های پنبه ای پلی استر پشم و پنبه و ویسکوز استفاده کرد که جهت محاسبات بعدی نمره نخ مصرفی 2/(7-5) که به طور متوسط 2/6 متریک در نظر گرفته می شود. همچنین تراکم نخ پود بین 12-8 خواهد بود که به طور متوسط 10 در سانتیمتر منظور می گردد.

جهت تأمین نخ تار پیش بینی شود که از نخ های 100% ویسکوز با نمره 2/36 انگلیسی با تراکم 34-30 (به طور متوسط 32 در سانتیمتر) استفاده شود.

ب - وزن پارچه تولیدی

با توجه به توضیحات قبلی و نیز وجود ضریب جمع شدگی نخ پود به میزان 4% و نخ تار 7% می توان متوسط وزن هر متر مربع از پارچه های تولید شده را محاسبه نمود.

گرم  وزن نخ های پود در مترمربع

گرم  وزن نخ های تار در مترمربع

کارخانه صنایع نساجی تبسم در سال 1380 در زمینی به وسعت 5000مترمربع در شهرستان تفت احداث گردید سرمایه گذاری اولیه آن 900000000 ریال است این کارخانه به کمک استانداری و بانک ملت که هر دو از شرکای آن هستند و از شرکای دیگر مهندس احمد برگزیده و مهندس احمد هدایت و مهندس علی برگزیده می باشند.

در سال 1382 کار ساختمان اداری و کار سوله آن و امکانات دیگر به پایان رسید و با مذاکراتی که با مدیران اداره صنایع داشتیم مبلغ وامی را دریافت کردیم و شروع به خریدن ماشین آلات برای کارخانه شدیم.

ماشین آلات شرکت

با مذاکراتی که با مدیر عامل شرکت غدیر داشته اند از این کارخانه 25 عدد دستگاه ماشین بافندگی مدل G6100 را خریداری کردند برای قسمت بافندگی تاری پودی.

و تعداد 32 دستگاه چرخ بافندگی از نوع حلقوی برای قسمت بافندگی حلقوی خریداری شد که این دستگاه از شرکت برادر و شرکت تویوتا می باشد.

و برای قسمت دوزندگی که احتیاج بافندگی تاری و پودی و بافندگی حلقوی را برآورده کنند و بتوانند تولیدات شرکت را به تکمیل نهایی برسانند.

در قسمت تاری پودی به جز ماشین آلات شرکت غدیر 26 دستگاه ماشین بافندگی از کمپانی دور نیر خریداری شده این شرکت 114 نفر نیرو را جذب کرده که از این تعداد 20 نفر در قسمت بافندگی تاری پودی 32 نفر در قسمت بافندگی حلقوی و 42 نفر در قسمت دوزندگی و 17 نفر در ساختمان اداری و 3 نفر هم نگهبان هستند. و این شرکت به صورت 3 شیفت کار می کند.

مشخصات فنی ماشین آلات بافندگی از کمپانی دورنیر

سیستم راپیری تیپ HT74/SD/6

مدل چهار رنگ

عرض 200 سانتیمتر

مکانیزم عرض مفید 190 سانتیمتر

می نیمم عرض قابل استفاده 130 سانتیمتر

سرعت 380-350 دور دقیقه

قدرت الکتروموتور اصلی 4 کیلووات

قدرت الکتروموتور فرعی 55/0 کیلووات

مشخصات دابی

سیم الکترونیکی

تیپ 2667STaublal

محل نصب : سمت راست ماشین

مکانیزم ظرفیت چک= 28

مشخصات چله کشی

مدل 2/4126

عرض مفید 2200 میلیمتر

سیستم ، بخشی Sectlonol

قفسه ها و بوبین ها ، تیپ C مدل 4161

چک چله= مدل 4915

مشخصات فنی ماشین آلات غدیر برد مدل G6100

مقدار پودگذاری = حداکثر 880 متر در دقیقه

سرعت : بدون حاشیه توزن 400 دور پیک در دقیقه

سرعت با حاشیه توزن 340 دور پیک در دقیقه

عرض ماشین 1400-2200 میلیمتر

قطرغلتک تار 1014-800 میلیمتر

قطر غلتک پارچه 580 سانتیمتر

تنوع تار : عملاً هیچ گونه محدودیتی وجود ندارد

تراکم تار: عملاً هیچگونه محدودیتی وجود ندارد

نخ : 7/6 الی 2000 تکس (150-5/0 متریک)

نخ قیلافت : 12 الی 3400 دی تکس (8/10-3000 دنیر)

تراکم نخ پود : بین 2 الی 108 پود در سانتیمتر (5 الی 274 درایتغ

برق مصرفی : بین 5 تا 6 کیلو وات10 تا 11 آمپر که بستگی به عرض بافت، سرعت و مکانیزم حرکت وردها دارد.

سیستم اتوماتیک پود یاب

در هنگام پارگی پود پودبندی توسط سیستم پودیاب الکترونیک از مسیر گریپر خارج شده و ماشین متوقف می شود با فشار یک دکمه و توسط یک موتور الکترونیکی سیستم در جهت عکس حرکت نموده با شناسایی مورد پارگی بین از خارج نمودن آن از دهنه کار، مجدداً با فشار دکمه استارت ماشین شروع به کار می کنند.

کنترل الکترونیکی تغذیه تار

کنترل یکنواخت کشش نخ تار توسط سنسور و یک موتور الکترونیکی انجام می پذیرد. سیستم به نحوی برنامه ریزی گردیده که در صورت پارگی نخ تار و پس از تأمین آن مجدداً به طور اتوماتیک میزان کشش نخ با توجه به نوع و خصوصیات پارچه قابل تنظیم خواهد بود.

جایگزینی عملکرد مکانیکی ارتقاء کیفی پروسه بافندگی

سیستم دابی الکترونیک یه ارایه قابلیت های بالا در بافت ساده سازی و انعطاف پذیری در عملکرد تعمیر و نگهداری ساده قابل برنامه ریزی از طریق سیستم پروگرامر دابی و یا از طریق یک ترمینال انتقال دهنده از یک سیستم ساده رایانه ای.

سیستم الکترونیکی انتخاب رنگ پود

کنترل عملکرد از طریق مکانیزم دابی الکترونیک (تنوع 6 رنگ) و با یک سیستم مستقل از دابی (تنوع 4 رنگ) انجام می پذیرد.

امکان استفاده از طیف وسیعی از نخ های مختلف

ماشین بافندگی غدیر مدل G6100 با قابلیت عملی در بافت انواع مختلف نخ های ریسیده شده طیفی مصنوعی حاصل از ترکیب نخ های یکسره از الیاف سلولزی و مصنومعی (ساده و تکسیره) نخ های ننزینی و برتاب بدون هیچ گونه محدودیتی در تراکم و ضخامت و طیف وسیعی از تنوع پود در بافت پارچه.

ماشین های بافندگی بی ماکو با پود گذاری بوسیله میله گیره و یا تسمه گیره

در ماشین  های بافندگی بی ماکو ، که پود گذاری در آنها بوسیله   میله گیره یا تسمه گیره انجام می شود ، بر خلاف ماشین های بافندگی  یا سیستم پروژکتایل ، پود گذاری  به طریق مثبت و اجباری انجام می گیرد .  به عبارت دیگر عمل پود گذاری توسط جسم پود گذاری بصورت مثبت مکانیکی انجام می شود و به داخل دهنه پرتاب
نمی شود . این ماشین ها معمولا دارای یک یا دو گیره نخ پود می باشد  و این گیره ها در انتهای یک میله خشک و یا  تسمه  الاستیک نصب  شده است . میله و  یا تسمه  انتقال دهنده گیره نخ پود ، ارتباطی با روش پود گذاری  و تکنو لوژی  بافت پارچه ندارد بلکه فقط می تواند  از نظر  طراحی  ساخت ماشین ، مسائل  فنی و اقتصادی  مورد بررسی قرار گیرد . ماشین های  بافندگی  که با  روش میله گیره یا تسمه گیره کار می کند امروزه  توسط کارخانه های متعددی ساخته و عرضه می شود .

 ماشین های بافندگی گیره ای را می توان بر اساس نوع  پود گذاری و تعداد گیره ها به چند  دسته تقسیم کرد :

1-ماشین های بافندگی که عمل پود گذاری  در آنها توسط یک گیره انجام می شود  :

الف – روش « آنست فایوله » - گیره خالی وارد دهنه می شود و از سمت دیگر ابتدای

 نخ پود را می گیرد و به داخل دهنه می کشد .

 ب – روش « بالبه » - در این روش ، گیره ، نخ پود را بصورت دولا ( دوبل )  وارد دهنه می کند  .

  2- ماشین های بافندگی که عمل پود گذاری در آنها توسط یک گیره انجام می شود ، ولی ماشین دارای دو گیره است که متناوبا عمل پود گذاری را انجام  می دهند . 

 در این  ماشین ها  پود گذاری مطابق روش « ماکی » انجام می گیرد و دو میله گیره متناوبا نخ پود را به داخل دهنه وارد می کند .

 3- ماشین های بافندگی بی ما کو  که برای پود گذاری اختیاج به دو گیره دارد .

 الف – روش پود گذاری « گابلر »  در این روش نخ پود  توسط گیره آورنده ( پود آور ) بصورت دو لا تا نیمه دهنه وارد می شود ، سپس گیره  برنده ( پود بر ) یک لای نخ را باز می کند و در نیمه دوم دهنه قرار می دهد .

  ب- روش پود گذاری « دواس » در این روش پود گذاری ، پود بر  ، ابتدای نخ پود را از پود آور می گیرد و نخ را از سر تاسر دهنه می کشد اکثر ماشین های بافندگی را پیری ، امروزه بر اساس روش دواس ساخته می شوند .

 ماشین بافندگی G6200    سولزر – روتی ، راپیری ، را پیرنرم ، روش دواس

 از نظر تکنولوژی  این ماشین  برای تولید منسوجات پنبه ای و فاستونی مناسب است . این ماشین کاربرد هایی نیز در ارتباط با تولید منسوجات صنعتی ، به ویژه « کیسه هوای اتومبیل ) داشته است . این ماشین ، مانند تمام ماشین های راپیری می تواند به مکانیزم  تشکیل دهنه بادامکی ، دابی و یا ژاکارد مجهز شود .

 در ماشین های راپیری،  نسبت به نوع ماشین ، بازای  بافت هر پود ، 7 تا 14 سانتی متر ضایعات وجود دارد . که هنگام  بافت پود های گران قیمت ، رقم ملاحظه ای را تشکیل می دهد . این مکانیزم می تواند،  صرفه جویی قابل ملاحظه ای در بر داشته باشد .

ماشین بافندگی گیره ای « فاتکس » و « ایور »

 این ماشین  توسط  کارخانه « فاتکس » در لیوان ساخته می شد . پود گذاری توسط یک تسمه خشک ( غیر الاستیک ) انجام می گیرد .

گیره خالی از سمت راست ماشین ، وارد دهنه می شود و از تمام عرض آن می گذرد و موقعی که به سمت دیگر ماشین می رسد  ابتدای نخ پود را می گیرد  و آن را از سر تاسر دهنه می کشد .

 طول تسمه غیر الاستیک کمی بیشت از عرض شانه بافندگی است و بدین  جهت در سمت راست ماشین یک ریل  هدایت کننده وجود دارد تا گیره پس از خارج شدن از دهنه بر روی آن قرار گیرد . از این رو عرض این ماشین تقریبا دو برابر عرض شانه آن است .

 با توجه  به اینکه طول تسمه برابر عرض شانه بافندگی است و گیره باید دو بار از داخل یک دهنه عبور کند ، ( یکبار خالی و یکبار  با نخ پود ) توان پود گذاری این ماشین  نسبت به ماشین های دیگر بی ماکو کمتر است .

 در این ماشین می توان  از یک تا هشت پود مختلف بصورت پیک – پیک و مخلوط کار کرد . نخ های پود مورد استفاده می تواند نخ ساده ، فانتزی دولا و غیره با
نمره های مختلف باشد .

 دور ماشین برای عرض بافت 160 سانتیمتر برابر 130 دور در دقیقه است و برای عرض بافت 190 سانتیمتر برابر 125 دور در دقیقه  است . ابعاد ماشین برای عرض 160 سانتیمتر برابر 280×455 سانتیمتر و برای عرض 190 سانتیمتر برابر 293*492  سانتیمتر است .

 این ماشین ممکن  است به مکانیزم بادامکی ، دابی با بادامک مخصوص ، یا مکانیزم ژاکارد برای تشکیل دهنه مجهز شود .

 ارتفاع دهنه در این ماشین از ماشین های معمولی  کمتر است دامنه حرکت دفتین برابر 75 میلیمتر است و حداکثر ارتفاع تسمه گیره ای 25 میلیمتر است .

 دفتین توسط یک بادامک حرکت می گیرد و زمان مرگ عقب آن  250 درجه از دور بادامک است در این ماشین ، عرض شانه نباید از عرض پارچه بیشتر باشد ، مگر در صورتی که کناره های پارچه  با طرح گاز بافته شود .

 همان گونه  که گفته شد در این ماشین   تسمه گیره ای از داخل دهنه عبور می کند و در سمت مقابل ( چپ ) ابتدای نخ پود را ، بین کناره پارچه و سوراخ  راهنمای انتخاب نخ پود می گیرد و آن را از داخل دهنه می کشد ، تا جایی که ابتدای نخ پود از کناره سمت  راست پارچه نیز خارج شود .

 ابتدای  نخ پود که از کناره پارچه شده است  توسط یک مکنده مکیده می شود تا نخ پود در حالت کشیده ، در دهنه قرار گیرد این عمل از برگشتن انتهای نخ پود به داخل دهنه بعد نیز جلوگیری می کند چون دفتین زدن در دهنه بسته انجام   می شود ، در نتیجه یکنواختی کشش نخ پود حفظ می گردد .

کناره پارچه ممکن است یک کناره گاز بوده و یا با استفاده از نخ های تار اضافی ، تشکیل شده باشد ، این نخ ها می تواند پس از یک یا چند بار  دفتین زدن با نخ پود بافت رود .

 انتهای نخ های پودی که از کناره پارچه   خارج شده است بین یک غلتک  متحرک و یک صفحه قطع کننده قرار می گیرد و پس از قطع شدن به داخل جعبه ضایعات مکیده  می شود .

 مکانیزم بوسیله یک الکترو موتور به قدرت 2 اسب به حرکت در می آید .

 مکش  ضایعات توسط یک الکتروموتور دیگر به قدرت  اسب انجام می شود این ماشین به دگمه هایی برای بکار انداختن و متوقف کردن مجهز است . توسط این
دگمه ها می توان  ماشین را بصورت منقطع نیز بکار انداخت . این دگمه ها در سمت راست ، چپ و پشت ماشین قرار گرفته است .

 در ماشین لامپ هایی وجود دارد که در صورت  توقف ماشین ، مشخص می کنند که توقف به چه علت صورت گرفته است .

 ساختمان ماشین

 حرکت از الکتروموتور و توسط یک تسمه پروانه به پولی مکانیزم مرکزی منتقل
می شود  بر روی محور پولی قائم بادامک قرار دارد در قسمت فوقانی محور ، چرخ لنگ قرار دارد قسمت پایین  محور ،  توسط چرخ دنده های مخروطی و محور افقی    را حرکت می دهد  در داخل شیار بادامک ، پیرو قرار دارد و توسط بازویی به دفتین و پایه متصل است فنر های برای نگهداشتن پیرو  در یک سمت شیار بادامک است دفتین حول محور دوران نوسان می کند شیار بادامک به طریقی است که دفتین زدن در 110 درجه از گردش بادامک  انجام می شود و در مدت 250 درجه ، دفتین در زمان مرگ عقب بسر می برد .

 حرکت تسمه گیره ای

 بازوی به میله  متصل شده است و سمت دیگر و پایه به اهرم دذو بازوی  مفصل است یک سمت  اهرم دو بازوی به بازوی مفصل شده است و سمت دیگر آن به انتهای  تسمه گیر متصل است . طریقه اتصال بازوی بازوی به تسمه گیره توسط دو پیرو که بر روی راهنمای و حرکت می کند انجام می شود پیرو های با کمک راهنمای و باعث
می شود  که حرکت گیره یک خط مستقیم باشد .

 فرمان باز و بسته شدن گیره

 میله ، که داخل بدنه تسمه گیره بطور آزاد دوران می کند در یک سمت دارای زبانه و در سمت دیگر دارای دکمه است .

 زبانه با سطح زیری نوک تشکیل  یک گیره را می دهد بدین ترتیب می توان این گیره را با فشار دادن دکمه از انتهای تسمه ، باز و بسته کرد سطوح  خط کش های و که قابل تنظیم هستند توسط دکمه  و میله مربوط گیره ، را باط و بسته می کند این عمل برای گرفتن و رها کردن نخ پود است تاثیر بر روی باعث باز و بسته  شدن گیره برای گرفتن ابتدای نخ پود  در سمت چپ ماشین می شود و تاثیر بر روی به منظور آزاد شدن ابتدای نخ پود  در سمت راست ماشین می باشد .

 مکانیزم قطع کننده  نخ پود

 بر روی محور ، که با سرعتی رابر ، سرعت مجوز  اصلی ماشین می چرخد ،  بادامک وجود دارد این بادامک  توسط اهرم دو بازو اهرم قائم 40 را که در انتهای آن تیغ قطع کننده نخ پود قرار دارد و به بالا و پایین  نوسان می دهد در هر  بار پود گذاری ، بلافاصله بعد از آنکه گیره ابتدای نخ پود را گرفت و به داخل دهنه وارد کرد ، تیغ قطع کننده نخ پود به بالا رفته و نخ پود را در نزدیکی پارچه قطع می کند.

 مکانیزم کشش دهنده نخ پود

 بادامک بر روی محور قرار دارد ، توسط یک اهرم دو بازو ، حرکت را به  یک میله  قائم منتقل می کند  در انتهای این میله صفحه راهنمای نخ های پود که از بو بین های نخ پود تغذیه می شود قرار دارد در هر بار پود گذاری نخ پود توسط تسمه گیره ای  کشیده شده و بطور ناگهانی رها می شود این امر  سبب می شود که نخ پود  نتواند بصورت کشیده ، داخل دهنه قرار گیرد و به خوبی به لبه پارچه کوبیده شود به منظور جلوگیری از این اشکال  ، بلافاصله  بعد از رها شدن نخ پود توسط تسمه گیره ای ، صفحه راهنمای بالا رفته و سبب می شود که نخ پود همواره با کشش ثابت داخل دهنه بطور کشیده  نگهداشته شود .

 مکانیزم فرمان برای ایجاد کناره پارچه

 در خارج از ماشین ، بادامک که بر روی محور قرار دارد ، توسط یک اهرم دو بازو میله قائمی را به بالا و پایین نوسان می دهد ،  با این نوسان نخ های اضافی که برای ایجاد کناره پارچه در نظر گرفته شده است می تواند در  هر بار پود گذاری  و یا چند بار پود گذاری  بافت حاشیه  را ایجاد کند تنظیم این عمل توسط اهرم که از مکانیزم دابی و یا ژاکارد حرکت می گیرد امکان پذیر است .

 مجموعه  اهرم هایی که از بادامک حرکت می گیرد ، سبب می شود که میله بتواند  تقریبا 15 میلیمتر به داخل دهنه ، از کناره چپ پارچه وارد شود این میله  نخ تار اضافی را که منظور ایجاد کناره پارچه در نظر گرفته شده است ، به داخل دهنه ، همراه خود می کشد سوزن ، قائم بر سطح دهنه ، داخل آن می شود ، تا حلقه ایجاد شده  توسط نخ تار اضافی را بگیرد لحظه ای  قبل از کوبیدن نخ پود ، این سوزن  از داخل دهنه خارج شده و نخ تار کناره را رها می کند نوسان  سوزن  به منظور داخل و خارج شدن از دهنه توسط سطوح و انجام می شود .

 به منظور ایجاد کناره های قرینه در دو طرف پارچه ، از یک مکانیزم میل لنگی دوبل استفاده می شود .

 رگولاتور غلتک پارچه

 با چرخیدن محور ، چرخ لنگ نیز می چرخد و به میله یک حرکت   نوسانی می دهد . این حرکت به اهرم دو بازوی منتقل می شود و میله قائم متصل به محور انگشتی  را به بالا و پایین حرکت می دهد این حرکت  به چرخ دنده انگشتی و از طریق حلزونی و چرخ دنده حلزونی به غلتک کشیدن پارچه منتقل می شود .

 پارچه پس از عبور از غلتک کشیدن پارچه به دور غلتک  پارچه پیچیده  می شود  این غلتک حرکت خود را از غلتک  کشیدن پارچه توسط زنجیر  و چرخ  دنده زنجیری و یک ترمز اصطکاکی می گیرد توسط پدال می توان انگشتی را ، که مانع از  چرخیدن رگولاتور در جهت عکس می شود از چرخ دنده انگشتی جدا کرداین عمل را می توان توسط دسته و پیرو نیز انجام داد . توقف رگولاتور توسط یک  الکترو مغناطیس که بطور مستقیم بر روی دسته عمل می کند انجام می شود .

 مکانیزم قطع کننده انتهای نخ پود

 بر روی محور ، چرخ دنده ای وجود دارد که چرخ لنگ را می چرخاند و از طریق  انجام اهرم های رابط ، غلتک یک حرکت نوسانی می گیرد بر روی این غلتک ، صفحه فشار وارد می کند و عمل یک قیچی را انجام می دهد .

الیاف سلولز از مهمترین الیاف مورد استفاده در صنعت نساجی

الیاف سلولز از مهمترین الیاف مورد استفاده در صنعت نساجی الیاف سلولز از مهمترین الیاف مورد استفاده در صنعت نساجی می باشند که همگی از گیاهان بدست می آیند الیاف سلولز طبیعی را می توان به گروههای زیر تقسیم بندی نمود

دسته بندی	نساجی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	2851 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	180

1-1- مقدمه

الیاف سلولز از مهمترین الیاف مورد استفاده در صنعت نساجی می باشند که همگی از گیاهان بدست می آیند. الیاف سلولز طبیعی را می توان به گروههای زیر تقسیم بندی نمود.

الف) الیاف دانه ای: این الیاف از تخم یا دانه گیاه به دست می آیند مانند الیاف پنبه

ب) الیاف ساقه ای: این الیاف از ساقه گیاه به دست می آیند مانند الیاف کنف، کتان و چتایی.

ج) الیاف برگی: الیافی که از برگ گیاه به دست می آیند مانند الیاف سیسال و مانیلا

د) الیاف میوه ای: الیافی که از میوه گیاه به دست می آیند مانند الیاف نارگیل

الیاف پنبه:

پنبه لیفی طبیعی از نوع سلولزی، دانه ای، تک سلولی و کوتاه می باشد. دانسیته آن 52/1 است که از اینرو جزء الیاف سنگین به شمار می آید الیاف پنبه طولی ما بین
 56- 10 میلیمتر و قطری در حدود 22- 11 میکرومتر دارد و رنگ آن سفید تا
قهوه ای مایل به زرد متغییر است. نمای طولی میکروسکوپی آن به صورت لوله ای تابیده و پیچ خورده است و نمای عرضی آن لوبیایی شکل می باشد. [20]

2-1- ساختمان شیمیایی سلولز

با تجزیه و تحلیل نتایج آزمایشات مختلف و شناسائی عناصر سازنده سلولز می توان آن را در دسته کربوهیدراتها قرار داد.

هیدرولیز با اسید سولفوریک 72 درصد منجر به تولید 7/90 درصد گلوکز می گردد. اگر محصول حاصل از هیدرولیز را به کمک الکل اتیلیک و اسید کلریدریک به عنوان کاتالیزور، متانولیزه نمائیم محصول حاصل 5/80% از مشتقات متیل گلوکز خواهد بود. محصول بدست آمده را با واکنش مکرر و استفاده از کاتالیزورهای دیگر می توان تا 5/95 درصد افزایش داد. نتیجه حاصل 5/95 درصد را می توان دلیل محکمی دانست که سلولز پلیمری است که از واحد های سازنده گلوکز تشکیل شده است. [16]

3-1- گلوکز

گلوکز یا پنتاهیدرواکسیدآلدئید مونوساکاریدی است که ملکول آن دارای 6 اتم کربن می باشد.

شکل 1-1- ید آلدئیدساختمان خطی ملکولی گلوکز یا پنتاهیدراکس

گلوکز به دلیل دارا بودن چهار اتم کربن نا متقارن (کربن 2 و 3 و 4 و 5) در زنجیر ملکولی دارای 16 ایزومر می باشد که از این 16 ایزومر، 8 ایزومر تصویر آیینه ای 8 ایزومر دیگرند.

چون ایزومرها تصویر آیینه ای دارند ترتیب قرار گیری گروههای هیدروکسیل هیدروژن سمت چپ و راست ملکول گلوکز باعث تقسیم بندی ایزومرها به راست گرد (D) و چپ گرد (L) می شود که گلوکز سازنده سلولز از نوع راست گرد (D) می باشد. [2]

همانگونه که در شکل 1-1 نشان داده شده است پنتاهیدراکسید آلدئید دارای گروه آلدئیدی در کربن شماره 1 می باشد ولیکن کلیه آزمایشات مشخص کننده آلائیدها بر روی گلوکز به جواب منفی می انجامد که دلیل آن را می توان به واکنش گروه آلدئیدی کربن 1 با گروه هیدروکسیل 5 و تبدیل مولکول از حالت خطی به حالت حلقوی پایدار نسبت داد. [2]

شکل 2-1- تبدیل فرم خطی گلوکز به فرم حلقوی

فرم حلقوی D گلوکز حالت فضایی کشیده شده ای دارد و اتم کربن شماره 1 حلقه غیر متقارن می باشد و در نتیجه گروه های هیدروژن هیدروکسیل متصل به آن
می تواند دو حالت فضایی    و   را اختیار کند.

  - D گلوکز مونومر سازندة نشاسته می باشد ولی  - D گلوکز واحد سازنده سلولز است. این دو ایزومر از نظر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی با یکدیگر اختلاف زیادی دارند.

4-1- پلیمریزاسیون   - D گلوکز

 - D گلوکز با دارا بودن پنج گروه هیدروکسیل سازندة زنجیره پلیمری سلولز است. در صورت اتصال دو ملکول   - D گلوکز به یکدیگر هر ملکول، یک هیدروکسیل از دست می دهد و بین آنها پیوندی اتری برقرار می شود و یک ملکول آب آزاد
می شود.

با انجام آزمایشات مختلف مشخص گردیده که در زنجیره پلیمری سلولز پیوندی ملکولی   - D گلوکز از طریق کربن شماره 1 و 4می باشد و در این صورت هر ملکول، دو گروه هیدروکسیل از دست می دهد و سه هیدروکسیل دیگر برایش باقی می ماند. پیوند حاصله را که پیوندی اتری می باشد پیوند 1 و 4   - گلوکز گلوکزیدیک می نامند.

شکل 3-1- پلیمریزاسیون گلوکز و ایجاد پیوند 1 و4   - گلوکزیدیک

همانطور که در شکل 3-1 نشان داده شده است مونومرهای   - D گلوکز متصل شده در زنجیر سلولز نسبت به یکدیگر وضعیت ترانس دارند، یعنی در زاویه ْ 180 نسبت به یکدیگر قرار گرفته اند. به همین دلیل گروه CH­₂OH یک در میان بالا و پایین قرار می گیرد، از این جهت کوچکترین واحد تکرار شونده در سلولز را سلوبیوز می دانند. [2]

شکل 4-1- عوامل جانبی زنجیر سلولز

همانطور که در شکل 4-1 مشخص شده است، انتهای زنجیر سلولز ملکول گلوکز شماره n قرار گرفته است، این ملکول از طریق اتم شماره 4 به اتم کربن شماره 1 ملکول گلوکز قبلی (1- n) از زنجیر سلولز متصل گردیده است.

این انتها را، سمت قابل احیاء زنجیر سلولز می نامند چون ملکول گلوکز شماره n در اثر اکسیداسیون تجزیه و به ملکول کوچکتر تبدیل می شود. ملکول گلوکز (1-n) نیز دارای همین خصوصیت است و قابل تجزیه می باشد و از این سمت خطر تجزیه کامل زنجیر سلولز وجود دارد.

بر عکس مولکول گلوکز شماره 1 از طریق کربن شماره 1 به زنجیر متصل است و قادر به واکنش نمی باشد همینطور مولکول گلوکز شماره2 تا شمارة n توسط کربن شماره 1 متصل هستند و از این سمت خطر تجزیه کامل زنجیر سلولز وجود ندارد، به همین دلیل این سمت را، سمت غیر احیائی زنجیر می دانند. [4 و 2]

گروه های جانبی سلولز گروه های هیدروکسیل می باشند. یکی از عوامل هیدروکسیل نوع اول و دوتای دیگر نوع دوم هستند. کربن شمارة 6 دارای نوع اول و کربن 2 و 3 دارای عامل الکلی نوع دوم هستند. [4]

عامل الکلی نوع اول فعالیت و واکنش پذیری بیشتری نسبت به عامل الکلی نوع دوم دارد.

5-1- پیوندهای بین زنجیرهای سلولز

پیوندهای موجود در بین زنجیرهای سلولز طبیعی پیوندهای هیدروژنی می باشد که بین عاملهای هیدروکسیل یک زنجیر با زنجیر دیگر ایجاد می شود. همچنین احتمال وجود پیوندهای واندروالس نیز در بین زنجیرهای سلولز داده شده است. [4 و 2]

به غیر از این پیوندها می توان توسط مواد شیمیایی پیوندهای دیگری را جهت تغییر خصوصیات سلولزی یا الیاف سلولزی ایجاد کرد. این پیوندهای ایجاد شده از نوع کوالانسی و بسیار محکم می باشد و خصوصیات الیاف سلولزی یا سلولز را بطور دائم تغییر می دهند.

پیوند دادن بین زنجیرها را با ترکیبات زیر می توان انجام داد. [20 و 2 و 1]

الف) پیوند دادن بوسیله فرم آلدئید

2Cell-OH + CH₂O " Cell-O-CH₂-O-Cell

ب) پیوند دادن بوسیله دی متیلول اوره

2Cell-OH+HOCH₂NHCNHCH₂OH"Cell-O-CH₂HNCNHCH₂-O-Cell

ج) پیوند گوگردی:

این پیوند در اثر یکسری واکنشهای پیچیده و در طی چند مرحله روی سلولز انجام
می شود.

2Cell-SH " Cell-S-S-Cell

6-1- تخریب کننده های سلولز

سلولز با دارا بودن ساختمان شیمیایی که در صفحات قبل در مورد آن بحث شد در مقابل بسیاری از ترکیبات شیمیایی و عوامل فیزیکی قابلیت تخریب و تجزیه دارد. بعضی از این عوامل تخریب کننده عبارتند از:

1-6-1- تخریب با اسیدها

تخریب سلولز در محلول های اسیدی بستگی به PH عملیات و حرارت و زمان دارد. علت تخریب شکسته شدن پیوندهای 1 و4  - گلوکوزیدیک است که با کاهش درجه پلیمریزاسیون (DP) و افزایش سیالیت محلول همراه است. محصول حاصل از عمل تخریب سلولز با اسید را هیدروسلولز می نامند. [4 و 2]

2-6-1- تخریب با مواد اکسید کننده

مواد اکسید کننده بر روی سلولز اثر کرده و اکسی سلولز را بوجود می آورند. با در نظر گرفتن زنجیر پلیمری سلولز که از واحد های   - D  گلوکز تشکیل یافته و هر واحد گلوکز دارای سه گروه عامل هیدروکسیل که یکی از آن نوع اول و دوتای آن از نوع دوم هستند و با در نظر گرفتن اینکه عوامل هیدروکسیل بسیار واکنش پذیر و قابل اکسید شدن هستند انتظار می رود عوامل الکلی نوع اول به آلائید و سپس به اسید و الکلهای نوع دوم به کتون تبدیل شوند. همچنین احتمال واکنش از سمت احیائی زنجیر و تولید اسید گلوکونیک نیز می باشد. [20 و 2 و 4]

3-6-1- تخریب با قلیا

بر خلاف اینکه سلولز در محلولهای رقیق اسیدی تجزیه می شود در محلولهای قایائی رقیق پایدار است. محلولهای غلیظ و داغ قلیا باعث تجزیه سلولز می شود. تجزیه از سمت احیائی زنجیر آغاز می شود و با تبدیل واحدهای گلوکز به فرکتوز و سپس به اسید ایزوساکارنیک به پیش می رود. [2]

4-6-1- تخریب با آنزیم

آنزیم ها از نظر شیمیائی پروتئین می باشند و به منظور تسریع در انجام عملیات بیولوژیکی استفاده می شوند. آنزیم ها انواع مختلفی دارند که هر یک توانائی شکستن نوعی پیوند را دارد. آنزیمی که سلولز را مورد تخریب قرار می دهد سلولاز نام دارد و با کاهش درجه پلیمرازسیون سلولز از طریق شکستن پیوند 1 ، 4   - گلوکزیدیک باعث تجزیه سلولاز به اولی گومر، مونومر و حتی آب و دی اکسید کربن می گردد. آنزیم های سلولاز بر مشتقات سلولز و سلولزی که پیوند بین زنجیری داده شده، بی اثر می باشد. [20 و 2]

5-6-1- تخریب بوسیله نور خورشید

به دلیل وجود اشعه ماوراء بنفش در نور خورشید و طول موج های کوتاهتر از نور موئی که دارای انرژی زیادی هستند، سلولز تجزیه و تخریب می گردد.

6-6-1- تخریب بوسیله حرارت

حرارت نیز اگر از مقدار معینی تجاوز کند باعث اکسیداسیون سلولز می گردد.

7-1- پنبه

اگر چه الیاف ساقه ای در نوع خود دارای ارزشی در صنعت نساجی است. ولی اهمیت آنها هرگز به پنبه نمی رسد. از خصوصیات مهم این الیاف، استحکام زیاد در پارچه، داشتن قدرت وقابلیت انعطاف در مقابل هر گونه عملیات ریسندگی و بافندگی و تمایل به جذب رنگهای متفاوت است. همین خصوصیات باعث شده است که با وجود افزایش الیاف مصنوعی، پنبه اهمیت خودش را حفظ کند و مقدار محصول و مصرف آن همواره افزایش یابد. [4]

8-1- خصوصات گیاهی

پنبه گیاهی است علفی که ارتفاع آن به 6/0 تا 2 سانتی متر می رسد. برگهایش دارای بریدگی است و گلهای سفید، زرد و یا صورتی دارد میوه پنبه کپسولی است به اندازه یک گرد و به نام غوزه پنبه (batt) که تخمها که در واقع همان تخم پنبه
 (Seed Cotton) هستند درون آن قرار دارند. الیاف پنبه به صورت توده ای متراکم در سطح تخمکها رشد می کنند. گلهایی که در روی گیاه می رویند، معمولاً هر کدام بیش از 15 تخمک دارند که درون غوزه گیاه قرار دارند. غوزه پس از رشد کامل گیاه باز می شود و تخمکها و الیاف در داخل غوزه به صورت توده کرکدار در معرض هوا قرار می گیرند. هر یک از تخمکهای گیاه در حدود 20000 تا رلیف در سطح خود دارد و بنابراین هر یک از غوزه ها تقریباً حاوی 300000 تا رلیف هستند. وقتی که غوزه گیاه باز می شود رطوبت داخل الیاف تبخیر می شود و الیاف حالت استوانه بودن خود را از دست می دهد و این عمل باعث می شود که دیوارهای سلولی آن جمع شوند و حالت فرو ریختگی بیابند. در چنین حالتی، تار پنبه یک پیچش مختصر، یا نیم تاب به خود می گیرد که آن را اصطلاحاً پیچیدگی (Convolution) می نامند. [4]

9-1- اثر شرایط محیط در رشد پنبه

خصوصیات الیاف پنبه نظیر قطر آن به نوع پنبه بستگی دارد؛ ولی باید در نظر داشت که سایر شرایط از قبیل مناسب بودن زمین و همچنین شرایط جوی نظیر رطوبت زیاد و نور و آفتاب نیز در مرغوبیت آن اثر می گذارد. در یک گیاه معمولی رشد الیاف در داخل غوزه مدت یک ماه و نیم طول می کشد. ولی همه آنها در یک موقع به رشد کامل خود نمی رسند، و ممکن است بین 8 تا 9 هفته طول بکشد. از زمانی که گیاه دارای گل می شود تا زمانی که آخرین غوزه ها شروع به باز شدن می کنند. ممکن است در حدود چهار ماه طول بکشد. به هر طریقی که رشد پنبه در داخل غوزه انجام گیرد. مقداری از الیاف رشد کامل نمی کنند و مقدار الیاف رشد نکرده به به الیاف رشد کرده در داخل غوزه نشان دهنده کیفیت و بازدهی رشد نکرده به الیاف رشد کرده در داخل غوزه نشان دهنده کیفیت و بازدهی محصول است. در الیاف معمولی ممکن است در حدود یک چهارم الیاف رشد نکرده وجود داشته باشد و گاهی اوقات الیاف رشد کرده در داخل غوزه ممکن است به نود درصد برسد. [4]

10-1- ایجاد نپ (nep)

الیاف رشد نکرده ممکن است به طرق مختلفی ایجاد مشکلات کند که اهم آن بدین قرار است:

1- معمولاً بعد از خاتمه عملیات رنگرزی، الیاف رشد نکرده نسبت به الیاف رشد کرده کم رنگتر هستند و این در اثر ضخیم نبودن دیواره ها و یا عدم تکامل ساختمان لیف (پنبه نارس) است.

2- مقاومت این گونه الیاف فوق العاده کمتر از الیاف رشد کرده است و به سهولت پاره می شوند.

3- برای عملیات ریسندگی قابل استفاده نیستند و به عنوان ضایعات، دور ریخته
می شوند.

4- دارای قابلیت انعطاف هستند و به سهولت به دور الیاف دیگر می پیچند و ایجاد نپ می کنند. اگر چنین الیافی در پارچه رنگ شده وجود داشته باشند، به علت کمرنگ بودن آن، کالای رنگ شده یکنواخت به نظر نمی آید. [4]

11-1- ساختمان لیف پنبه

مولکولهای سلولز پنبه که تحت عملیات مکانیکی و شیمیایی قبلی قرار نگرفته باشد از پلیمرهای خطی که حاوی حداقل 5000 واحد انیدروگلوکز Anhydroglucose (وزن مولکول حداقل 800000) می باشند تشکیل می گردد. معمولاً در حالت جامد بشکل صفحات مسطح می باشند و در حضور آب این صفحات بطور منظم بهم چسبیده می باشند، ولی در بعضی مواقع بعضی از آنها از این حالت مسطح (form Flat) تبعیت نمی کنند و خمشهای مولکولی (Chain folding) در بعضی از الیاف سلولزی مشاهده می گردد. مولکولهای سلولز پنبه در حالت کاملاً گسترده و بموازات محور فیبریلها قرار دارند.

مطالعات بوسیله جذب نور ماوراء قرمز (Infra red) نشان می دهد که اغلب گروههای هیدروکسیل با یکدیگر پیوند هیدروژنی بر قرار می سازند ولی بطور دقیق چگونگی حالت تشکیل این پیوندهای هیدروژنی هنوز معلوم نشده است. شکل 5-1 امکان تشکیل دو نوع پیوند هیدروژنی بین مولکولی منظم را نشان می دهد.

شکل (5-1) دو نمای متفاوت از پیوندهای هیدروژنی بین مولکولی

در هر دو حالت فوق صفحات مسطح وقتی می توانند تشکیل گردند که بین گروههای هیدروکسیل و اتمهای اکسیژن در زنجیرهای مجاور پیوند هیدروژنی بیشتری برقرار گردد. پیوند بین صفحات مولکولها احتمالاً بوسیله نیروهای واندروالس حاصل
می شود.

شکل 6-1 نشان می دهد که چگونه سطوح آبدوست (Hydrophilic) واحدهای انیدروگلولز (Anhydroglucose) به نقاط استوانی (Equaterial) خود محدود شده است و سطوح مسطح بالا و پایین خاصیت غیر آبدوستی Hydrophobic دارند.

شکل (6-1) یک واحد سلوبیوز موقعیت اتمهای حلقوی را در دو سطح موازی با گروه های آبدوست و سطوح غیرآبدوست جانبی‌یا‌استوانه ای قرار دارند نشان می دهد.

اخیراً با روش سانترفیوژ تعداد 10000 واحد گلوکز که وزن مولکولی 1580000 را نشان می دهد برای سلولز پنبه ارائه شده است.

باید اضافه کرد که از پیوند مولکولهای الفا – دی – گلوکز(glucose – d -   ) زنجیر خطی مستقیم که قابلیت تشکیل لیف سلولزی را داشته باشند بدست نمی آید بلکه مواد سلولزی دیگری مانند نشاسته حاصل می شود. شکل 7-1 شمای یک لیف پنبه را نشان می دهد.

شکل(7-1) شمای ساختمان لیف پنبه قبل از اولین خشک شدن لیف

دیوار اولیه (Primaey Well) از پوسته ای بضخامت   1/0 با فیبریلهای متقاطع و تحت زاویه خطی نسبت به محور لیف تشکیل شده است. موقعیکه لیف متورم
می گردد توده سلولز یعنی دیواره ثانوی، که شامل S₃, S₂, S­₁ می باشد و فیبرهای آنها زاویه 25- 20 درجه نسبت به محور لیف قرار دارند، به دیواره اولیه و مغز لیف، لومن (Lumen) فشار وارد می سازند.

دیواره ثانویه از لایه های متعددی تشکیل شده است S₃, S₂, S­₁ ...  S این لایه ها را می توان با روشهای تورمی از یکدیگر جدا کرد. دیواره ثانویه متراکمتر از دیواره اولیه بوده و دسته های فیبریلهای آن در طول لیف، جهت آرایش، زاویه فیبریلهای خود را نسبت به محور لیف عوض می کنند و این تغییر جهت در آن محل موجب تاب دار شدن (Convolutions) لیف پنبه می گردد. و تعداد این تابهای طبیعی لیف و آرایش فیبریلی آن بطور کلی بستگی به نوع لیف پنبه و قابلیت تطویل آن دارد.

ضخامت فیبریلهای موجود در سلولز در حدود nm 20 می باشد. و بعضی از این فیبریلها خودشان نیز به فیبریلهای نازکتر و بضخامت nm 5 تقسیم می شوند و از تجمع این فیبریلها یک دسته فیبریل بضخامت nm 200 حاصل می شود که می توان آنها را بوسیله میکروسکوپ نوری مشاهده کرد. این تجمع با نیروی خیلی ضعیفی بهم متصل شده اند که به راحتی از هم گسسته می گردند.

بوسیله مطالعه با اشعه ایکس معلوم شده است که 60/ 58 درصد از گروههای هیدروکسیل پنبه دارای پیوندهای هیدروژنی منظم (ordered) و 40% بقیه غیر منظم (disordered) می باشند. شکل 8-1 نمای مناطق بلوری و بی شکل در لیف پنبه را نشان می دهد [7].

شکل (8-1) نمایش دیاگرامی مناطق بلوری و بی شکل

12-1- شکل سطح مقطع و شکل طولی لیف پنبه

شکل 9-1 سطح مقطع تصویر طولی لیف پنبه را در زیر میکروسکوپ نوری نشان
می دهد.

بطوریکه ملاحظه می شود مقطع تصویر طولی لیف تابهای آن (Convolution) مشاهده می شوند و سطح مقطع لیف حالت لوبیائی شکل دارد و مغز لیف یا لومن (Lumen) بصورت خط دیده می شود.

طول متوسط الیاف طبیعی پنبه حدود 14- 36 میلیمتر و قطر آن 15- 20 میکرون
می باشد مقاومت لیف حدود 3 – 6 گرم بر دنیر و تطویل آن تا حد پارگی
5- 7 درصد است.

شکل (9-1) تصویر مقطع عرضی و طولی الیاف پنبه

پنبه در شرایط استاندارد (22 درجه سانتیگراد و 76 درصد رطوبت نسبی) مقدار
 8 درصد رطوبت بخود جذب می کند. [7]

13-1- مشخصات قسمتهای مختلف ساختمان تار پنبه ( مقطع عرضی )

1 -13-1- لایه (Cuticle)

این لایه خارجی ترین قشر لیف پنبه است سلولهای این قسمت به یکدیگر بسیار نزدیک هستند و به مقدار زیادی از اثرات زیان بخش عوامل خارجی و نفوذ آب به داخل لیف جلوگیری می کنند. یکی دیگر از خواص مهم این لایه ، جلوگیری از عمل اکسیداسیون در مجاورت اکسیژن هوا و اشعه ماوراء بنفش موجود در تابش شدید آفتاب است .ساختمان این لایه به درستی معلوم نیست ، اما تا آنجا که تحقیق شده است مواد شمعی (Wax) و پکتین در آن وجود دارد این واکس درواقع مخلوطی از چند واکس و چربی و انواع رزینهاست . اگرچه لایة کوتیکل در حین رشد لیف تشکیل می شود و لایه اولیه لیف رامانند قالبی در بر میگیرد ولی جزئی از آن به شمار نمی رود در حین مراحل رشد طولی لیف ، این لایه مانند قشری از چربی به نظر
می رسد و هنگامی که لایه دوم شروع به رشدو تشکیل شدن می کند، این قشر سخت می شود و حالت لعاب پیدا میکند. [4]

 2-13-1- لایه اولیه (Primary wall)

 در اولین مراحل رشد لایه لیف پنبه ، لایه اولیه شامل هسته و پروتوپلاسم است و این دو ماده هستند که اجزای اساسی و شالوده زندگی هر سلول زنده ای را تشکیل
می دهند اگر لایه اولیه راتقریباً «تماماً» از سلولز تشکیل شده است در یک حلال سلولز (هیدروکسید کوپرآمونیوم)‌ حل کنیم، فقط لایة کوتیکل باقی می ماند ضخامت لایه اولیه فقط 1/0 تا 2/0 میکرون است ، درحالی که ضخامت متوسط لیف در حدود 20 میکرون است مواد سلولزی که در این لایه است از اولین مراحل رشد لیف تشکیل
می شوند و مطالعات میکروسکوپی در مراحل مختلف رشد لیف نشان می دهد که این لایه حاوی لیفچه هایی است که در سطح خارجی لایة موازی با محور لیف ودر قسمتهای داخلی ، در جهت عرضی با محور لیف قرار گرفته اند. در فاصله این دو ناحیه فیبریلهای میانی ، تقریباً با زاویه 70 درجه  نسبت به محور لیف قرار گرفته اند بدیهی است اگر این تمایل درجهت چپ باشد پیچش لیف در جهت چپ( s) است و اگر  در جهت راست باشد شکل (Z) خواهد داشت.

این نحوه قرار گرفتن لیفچه ها سبب می شود که قدرت لیف در جهت طولی کمتر از جهت عرضی باشد و به همین دلیل است که قدرت و استحکام زیاد لیف در جهت پیرامون آن از تورم بعدی لیف به مقدار قابل توجهی می کاهد و قدرت لیف در جهت طولی ممکن است در اثر الیاف نارس باشد که استحکام کشش آنها کمتر از الیاف رسیده است . اگرچه لایه اولیه را کلاَ سلولز تشکیل می دهد ولی ناخالصیهای این لایه مواد پکتین و چربیها هستند. [4]

3-13-1- لایه دوم (Secondary wall)

این لایه که تقریباً‌90% وزن کل لیف را تشکیل میدهد در مرحله دوم رشد لیف به وجود می آید این دیواره از رسوب  طبقات متوالی لایه های سلولز در داخل لیف تشکیل می شود بدون اینکه قطر لیف افزایش یابد. اگر در این مرحله از رشد مقطع عرضی، لیف را بررسی کنیم متوجه حلقه های مزبور که نمایشگر رشد روزانه و تکامل این لایه است می شویم مرحله تشکیل ابعاد و شکل حلقه ها بستگی زیادی به درجه حرارت و نور در مراحل رشد دارد .

چنانچه گیاه در شرایط ثابت قرارا گیرد یا اینکه یکی از عوامل موثر وجود نداشته باشد امکان دارد که این لایه در لیف تشکیل نشود یا حداقل ناقص باشد وجود این لایه در استحکام کشش لیف اهمیت زیادی دارد .

مطالعاتی که درمورد لایة‌دوم انجام گرفته است نشان می دهد که شبکه فیبریلها از لیفچه های بلند وبسیار نازک تشکیل شده است که احتمالاً در یک لیف متورم و یا خرد شده دیده می شود اما ابعاد این لیفچه ها بر حسب نوع نمونه لیف بسیار متغیر است ولی معدل قطر آنها بین 4 . 1- 1 . 0 میکرون تغییر می کند .[4]

4-13-1- کانال لومن (Lumen)

کانال لومن لوله ای است که در داخل لیف و در سرتاسر طول آن ، از ریشه لیف تانوک آن ، ادامه دارد. قطر فضای لومن در طول لیف متغیر است هنگامی که لیف در حال رشد کردن است و هنوز غوزه پنبه باز نشده است سطح مقطع لومن تقریباً یک سوم سطح مقطع لیف را تشکیل می دهد هنگامی که غوزه می رسد و لیف خشک
می شود این قسمت به کمتر از پنج صدم می رسد و به شکل شکاف باریکی دیده
می شود هنگامی که لیف در حال رشد است فضای لومن حاوی پروتوپلاسم است که سبب ایجاد رشد ونمو سلولها ست ولی پس از خشک شدن لیف مقداری پروتوپلاسم خشک از لیف باقی می ماند در داخل لومن مقداری مواد پروتئین ، مواد معدنی و مقداری پکمنتهای رنگی وجود دارد که سبب رنگ کرم پنبه اهلی می شود. [4]

14-1-مواد تشکیل دهنده الیاف سلولزی ( پنبه )

صرفنظر از سلولز که تقریباً 94-88% از وزن الیاف پنبه را تشکیل می دهد مواد دیگری نظیر پکتین ، واکس ،پروتئین و مواد کانی در این لیف وجود دارد که در جدول زیر مقادیر تقریبی آنها را برای دو نمونه پنبه آورده شده است :

جدول 1-1 – مواد شیمیایی تشکیل دهنده پنبه

مواد تشکیل دهنده	(‌درصد وزن خشک) در یک نمونه پنبه ناشناخته	(درصد وزن خشک )‌در یک نمونه پنبه امپایر
سلولز	93/94	30/95
پروتئین	2/1	00/1
خاکستر	(16/1)67/0	(86/0)50/0
واکس	75/0	75/0
اسید پکتیک	78/0	99/0
اسید مالئیک	48/0	19/0
اسید سیتریک	06/0	04/0
سایر اسیدهای آلی	32/0	32/0
قندها	15/0	10/0
سایر مواد	83/0	81/0
جمع	00/100	00/100

 در مورد ماده تشکیل دهنده سلولز قبلاً مطالبی ذکر شده است اینک سایر مواد را مورد بحث قرار می دهیم .

1-14-1- واکس

واکس یا موم موادی است که به وسیله تقطیر سلولز با حلالهای آلی نظیر تتراکلرور کربن و یا بنزن به دست می آید وبعد از سلولز مهمترین ماده ای است که در لیف سلولزی موجود است مقدار واکس در انواع مختلف پنبه متفاوت و حدود 4/0 تا 8/0 درصد است .

 تصور می شود که قسمت اعظم واکس در لایه اولیه لیف نهفته است .

واکس صرفنظر از نرمشی که به سطح لیف می دهد و سبب تسهیل عملیات ریسندگی می شود از اصطکاک بین الیاف می کاهد و نتیجتاً از قدرت کشش بین الیاف نیز کاسته می شود. آزمایشاتی که در این مورد به عمل آمده است نشان می دهد قدرت نخی که از الیاف موم گرفته(‌به وسیله حلالهای آلی ) تهیه می شود حدود 5/2% بیشتر از نخ مشابهی است که از الیاف موم نگرفته تهیه شده است.

 از دیگر خواص واکس جلوگیری از نفوذ آب به لیف است کما اینکه لیف پنبه خام مدت چند روز در سطح آب شناور می ماند ولی پنبه ای که در محلول رقیق سودکستیک جوشانیده شده یا سوکسله شده توسط حلالهای آلی پس از چند دقیقه خیس و غوطه ور می شود مطالعاتی که روی ترکیب شیمیایی واکس صورت گرفته است نشان می دهد که الکلها و اسیدهای بزرگ و ترکیبات آلی دیگری در واکس وجود دارند .

2-14-1- پکتین ومواد وابسته به آن

 مقدار پکتین در پنبه رسیده متغیر و حدود 6/0 تا 0/1 درصد است و مقادیر آن بستگی به شرایط و نحوه استخراج دارد در یک آزمایش توسط اگزالات آمونیوم وپکتات کلسیم رسوبی برابر 7/0 درصد به دست آمده ودر آزمایشات با روشهای دیگری تا 2/1 درصد تعیین می شوند و بیشتر مقدار پکتین در لایه اولیه لیف قرار گرفته است با مطالعاتی که توسط میرومارک انجام شده است اسید پکتیک را پلیمر خطی یا ساختمان حلقه های پیرانوز که در ناحیه کربن شماره 4.1 به هم متصل هستند معرفی کرده اند.

 حدس زده می شود که پکتین مانند ماده سیمانی زنجیرهای سلولز را به یکدیگر متصل می کند ولی هنوز دلیل قاطعی برای این فرضیه چه از طریق آزمایش و چه از نظر تئوری آورده نشده است.

 تمام مقدار پکتین موجود در لیف با جوشانیدن لیف در محلول یک درصد سود به مدت یک ساعت خارج می کنند در صورتی که از طریق حلالیت در آب به خودی  خود خارج می شود پکتین که بدین طریق از لیف خارج می شود در محیط اسیدی
ته نشین می شود و قهوه ای رنگ و موم و مواد  پروتئینی همراه آن است باید گفت که با خارج کردن پکتین از لیف حلالیت لیف در محلول کوپرآمونیوم و قدرت کشش آن تغییر قابل ملاحظه‌ای نمی کند .[4]

3-14-1- خاکستر و مواد متشکله آن

در یک نمونه پنبه 2/1 درصد خاکستر وجود داشت که از آنالیز کردن آن مقادیر زیر برای محتویات آن نتیجه شده است :

5%	Sio2	34%	K2O
4%	So3	11%	CaO
5%	P2O5	6%	Mgo
4%	C1	7%	Na2O
20%	Co2	2%	Fe2O3
مقدار بسیار کم	Zn,B,Mn,Cu	2%	Al2O3

تغییرات زیادی در مقدار خاکستر و درصد مواد موجود در آن ، در نمونه های مختلف پنبه مشاهده می شود و دلیل آن نحوه کشت و برداشت پنبه و چگونگی آزمایش است.

خاکستر پنبه به شدت قلیایی است به طوری که یک گرم آن 13 تا 16 سانتیمتر مکعب اسید کلریدریک نرمال را خنثی می کند در اثر شستشوی الیاف حدود 85% خاکستر آن بخصوص نمکهای سدیم و پتاسیم آن جدا می شود ولی عناصری نظیر کلسیم، آهن و آلومینیوم باقی می ماند. باید گفت که شستشوی الیاف پنبه باعث جدا شدن مواد تشکیل دهنده خاکستر، بخصوص نمکهای سدیم و پتاسیم آن می شود و مقاومت الکتریکی پنبه را افزایش می دهد به طوری که می تواند برای عایق بندی سیمهای الکتریکی و کابلها به جای ابریشم به کار رود. [4]

4-14-1- اسیدهای آلی

خاصیت شدید قلیایی خاکستر پنبه، دلیل بر وجود نمکهای اسیدهای آلی در پنبه است. در پنبه حدود 8/0% اسیدهای آلی دیده می شود که به استثنای اسیدپکتیک باید اسیدمالئیک و اسیدسیتریک را نام برد و هر دوی این اسیدها به صورت کریستان، با رسوب از پنبه خام جدا می شوند. مقدار این اسیدها در اثر بارندگی، یا در اثر مجاورت لیف با هوا کاهش می یابد و علت آن را می توان در تجزیه این اسیدها در اثر رشد میکرو ارگانیسم (ذرات میکروسکوپی آلی) ها روی لیف پنبه دانست. [4]

5-14-1- پیگمنتها

 ماهیت طبیعی پیگمنتهای پنبه هنوز بدرستی مشخص نشده است ولی رنگ کرم (و یا دانه های کرم رنگ) خفیف پنبه را در اثر وجود پیگمنتها می دانند به عقیده اپارین و رگوین این رنگ ؛ بستگی به خواص ژنتیکی الیاف دارد و مربوط به اسید کلروژنتیک است و احتمالاً ممکن است این رنگ در اثر بعضی پیگمنتها گلهای پنبه باشد که در لیف باقی می ماند الیاف پنبه که مدت 2 یا 5 سال انبار می شود رنگشان افزایش
می یابد رنگین ترین پنبه ای که تاکنون دیده شده اند به رنگهای قهوه ای و سبز بوده اند سایر ترکیبات موجود در پنبه نظیر ویتامینها ، پروتئینها و ترکیبات فسفر ، هریک مقادیر بسیار کمی را در پنبه تشکیل می دهند .[4]

6-14-1- ویتامینها

تحقیقات به عمل آمده نشان داده اند که ویتامینهایی نظیر بایوتین، پیرودوکسین ویتامین در پنبه وجود دارند. ضمناً مقدار 28/0 گرم اسید فولیک در هر گرم پنبه خام نیز وجود دارد. [4]

7-14-1- ترکیبات فسفردار

 گیک ضمن آزمایشاتی که روی نژادهای مختلف پنبه به عمل آورده است متوسط مقدار P₂O₅  را به قرار زیر گزارش کرده است :‌پنبه آمریکایی 5% ، سی آیلند 7%، مصری 9%، و آمریکای جنوبی 7% این مقادیر بر حسب درصد نسبت به وزن خشک پنبه است .[4]

15-1- طبقه بندی گیاهی پنبه

 طبقه بندی گیاهی مختلفی برای پنبه وجود دارد ولی  متداولترین آنها پنبه را به دو نوع آسیایی و آمریکایی تقسیم می کند که اصطلاحاً پنبه آسیایی را پنبه دنیای قدیم و آمریکایی را پنبه دنیای جدید می گویند . اما به هرحال انواع وحشی گیاه پنبه که در تمام قاره ها وجود داشته است اجداد حقیقی پنبه های امروزی هستند که با تربیت و اصلاح نژاد و پرورش در محلهای مناسب در طول تاریخ به مرحله کنونی رسیده اند و به طور کلی انواع پنبه ای که در نساجی به کار می روند از دو گروه زیر هستند :

1- پنبه آسیایی ، این پنبه در نواحی هندوستان ، پاکستان ، آفریقا و اغلب کشورهای آسیایی و منجمله پنبه بومی ایران است که در ناحیه خراسان و کرمان کشت می شوند ارتفاع بوته های این گیاه 8/0 ، 5/1 متر می رسد و طول الیافش در حدود 24-15 میلیمتر است الیاف تقریباً خشن هستند از انواع نژاد این پنبه دو نوع گوسیپیوم هر باسیوم و گوسیپیوم ریموندی است و نژاد دیگری از پنبه آسیایی به نام گوسپیوم نانکینگ است که در هندو چین ( سیام –لائوس) هندوستان کشت می شوند . 

2- پنبه آمریکایی  ، این نوع پنبه که بیشتر از هر نوع پنبه ای در دنیا کشت می شود
از نژاد کوسپیوم هیرسوتوم است و کلیه پنبه های معروف آپلند که در اکثر نقاط دنیا کشت می شود جزو این خانواده به شمار می آید ارتفاع این گیاه به 2/1-9/0 متر
می رسد و طول الیافش در حدود 35-22 میلیمتر است الیافش لطافت متوسطی دارند در ایران این پنبه  در اکثر نقاط کشور کشت می شود  

نوع دیگری از پنبه آمریکایی از نژاد گوسیپیوم باربادنز وجود دارد که دارای ارزش تجارتی است و پنبه های مرغوب مصری و پنبه های سی آیلند از این نوع هستند باید یادآوری کرد که تعداد دیگری نژادهای پنبه آسیایی و آمریکایی وجود دارند که ذکر کلیه آنها در اینجا ممکن نیست و مختصراً میتوان نژاد برزیل و پرووسیام را نام برد. [4] 

16-1- طبقه بندی های تجارتی پنبه

پنبه های تجارتی از نظر کیفیت به سه گروه تقسیم می شوند:

1- الیافی که طول آنها بین 6-5/2 سانتیمتر است قطر آنها بین 15-10 میکرون تغییر می‌کند ومعادل 66/1-99/0 دنیر هستند این گروه الیاف شامل الیاف نازک و شفاف و تقریباً می توان گفت که از بهترین نوع پنبه هستند. این نوع پنبه معمولاً‌در جزایر آمریکای مرکزی مصر و سودان کشت می شود تهیه وتربیت این نوع پنبه  کار ساده ای نیست و در دنیا مقدار زیادی از آن به عمل نمی آید و تولید آن محدود است.  

2-  الیافی که طول آنها 5/3- 2/1 سانتیمتر است قطر آنها بین 17-12 میکرون تغییر می کند و معادل 98/1 -26/1 دنیر هستند این نوع پنبه معمولاً در ایالات متحده آمریکا و در بعضی از نقاط کشور پرو در آمریکای لاتین کشت می شود . 

3- الیافی که طول آنها 5/3- 2/1 سانتیمتر است قطر آنها بین 17-12 میکرون تغییر
می کند و معادل 98/1 -26/1 دنیر هستند این نوع پنبه معمولاً در ایالات متحده آمریکا و در بعضی از نقاط کشور پرو در آمریکای لاتین کشت می شود . 

گزارش کارآموزی - تصفیه پسابهای صنعتی

گزارش کارآموزی - تصفیه پسابهای صنعتی در ظرفیت کامل تولیدات مجتمع بالغ بر 1138020 تن مواد پایه ای، میانی و نهایی می باشد که نیاز بخش وسیعی از صنایع داخلی را تأمین و مازاد فرآورده ها به خارج صادر می شوند

دسته بندی	صنایع
فرمت فایل	doc
حجم فایل	3485 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	103

فهرست مطالب

عنوان	صفحه
فصل اول  : آشنایی با مکان کار آموزی	1
پتروشیمی اراک در یک نگاه	3
فصل دوم:آشنایی کلی با واحد مربوطه و نحوه عملکرد	13
مقدمه	14
شرح دستور العمل	14
فصل سوم : مراحل تصفیه بیولوژیکی آبهای آلوده و نحوه کنترل آن	32
مراحل تصفیه بیولوژیکی آبهای آلوده	33
نحوه کنترل سیستم تصفیه بیولوژیکی	37
فصل چهارم : روش از بین بردن لجن حاصل از عملیات واحد های تصفیه و بازیافت آبهای آلوده	60
روش از بین بردن لجن اضافی سیستم بیولوژیکی	61
هضم لجن به طریقه میکرو ار گانیسم های هوازی	70
فصل پنجم : تصفیه آب به روش الکترودیالیز	75
الکترود ها	76
اصول الکترودیالیز	80
واحد های چند محفظه ای	84
فصل ششم : شفاف کردن آب	86
انعقاد ، لخته شدن ، ته نشین سازی	88
کلاریفایر	89
مراحل شفاف سازی	91
کمک منعقد کننده	99
فصل هفتم : فیلتراسیون	101
فیلتراسیون	102
نوع مواد به کار رفته	103
انواع فیلتر ها	105
کاربرد ، محدودیت ها	109
فصل هشتم : کلر زنی	111
کلر زنی	112
گند زدایی	115
فصل نهم : نرم نمودن آب بوسیله عمل ترسیب	119
دستگاه های مورد استفاده	120
رسوب زدایی به روش سرد	121
روش های داغ	122
روش های رسوبی	125

فـصـل اوّل

آشنـائـی کلـی بـا مکـان کـارآموزی

( شرکـت پتـروشیمـی اراک )

پتروشیمی اراک در یک نگاه

1- هدف

    ایجاد یک مجتمع پتروشیمی جهت تولید مواد پایه ای و میانی با استفاده از خوراک اصلی نفتا و تبدیل آنها به فرآورده های نهایی پلیمری و شیمیایی .

2- سهامداران

    شرکت ملّی صنایع پتروشیمی

    شرکت سرمایه گذاری بانک ملّی ایران

    شرکت مدیریت سرمایه گذاری بانک ملی ایران

    سازمان تأمین اجتماعی

    شرکت سرمایه گذاری صندوق بازنشستگی کشور

    شرکت سرمایه گذاری تدبیر

    شرکت سرمایه گذاری پتروشیمی و سایر سهامداران

    سرمایه نقدی : 600 میلیارد ریال 

3- تولیدات

    در ظرفیت کامل تولیدات مجتمع بالغ بر 1138020 تن مواد پایه ای، میانی و نهایی می باشد که نیاز بخش وسیعی از صنایع داخلی را تأمین و مازاد فرآورده ها به خارج صادر می شوند .

4- تاریخچه و انگیزه احداث

    مجتمع پتروشیمی اراک یکی از طرحهای زیربنایی و مهم می باشد که در راستای سیاستهای کلی توسعه صنایع پتروشیمی و با اهداف تأمین نیاز داخلی کشور و صادرات ایجاد و به بهره برداری رسیده است . این طرح در سال 1363 به تصویب رسید و پس از طی مراحل طراحی و نصب و ساختمان در سال 1372 فاز اول مجتمع در مدار تولید قرار گرفت. در ادامه کار به منظور بهبود مستمر و تولید بیشتر و متنوع تر، واحدهای دیگر مجتمع تکمیل و واحد اتوکسیلات به عنوان آخرین واحد مجتمع در سال 82 راه اندازی و در مدار تولید قرار گرفت . از سال 79، همزمان با تکمیل واحدها طرح های توسعه ای مجتمع نیز با هدف افزایش ظرفیت مجتمع آغاز گردیده است .

    از سال 1378 با تصویب هیئت مدیره و پس از بررسی های دقیق عملکرد مجتمع، شرکت در بازار بورس پذیرفته شد و واگذاری سهام آن آغاز گردید .

5- اهمیت تولیدات مجتمع

    از مشخصه های استثنایی مجتمع پتروشیمی اراک استفاده از دانش های فنی، تکنولوژی و فرآورده های پیشرفته می باشد . تولیدات مجتمع بسیار متنوع و عمدتاً گریدهای مختلف را شامل می شود. از لحاظ انتخاب خطوط تولید کمتر مجتمعی را می توان یافت که مانند مجتمع پتروشیمی اراک ترکیبی از تولیدات پلیمری و شیمیایی ارزشمند و حتی شاخه خاصی از تولیدات نظیر سموم علف کشها را یک جا داشته باشد. مجتمع پتروشیمی اراک از لحاظ تنوع، ارزش فرآورده ها و نقش حساس آن در تأمین نیاز صنایع مهم کشور کم نظیر می باشد .

6- خوراک مجتمع

    خوراک اصلی مجتمع نفتای سبک و سنگین است که از پالایشگاه های اصفهان و اراک از طریق خط لوله تأمین می شود. خوراک دیگر مجتمع گاز طبیعی است که از خط لوله سراسری مجاور مجتمع اخذ می گردد. ضمناً حدود 6000 تن آمونیاک و حدود 350میلیون مترمکعب در سال مصرف گاز طبیعی مجتمع می باشد که از خط سوم سراسری تأمین می گردد .

7- نیروی انسانی

    کل نیروی انساین شاغل در مجتمع بالغ بر 1769 نفر می باشد که حدود 1213 نفر فنی و 556 نفر ستادی می باشند . براساس سیاست کلی دولت جمهوری اسلامی ایران بخشی از کارها به بخش خصوصی واگذار گردید که در این راستا چندین شرکت با بیش از 1000 نفر نیرو در بخش های خدماتی – تعمیراتی و غیره در مجتمع فعالیت دارند .

8- مصارف تولیدات مجتمع

    مصارف تولیدات مجتمع بسیار متنوع و دارای طیف گسترده است. در بخش تولیدات شیمیایی کلیه فرآورده های شامل اکسید اتیلن/اتیلن گلیکلها – اسید استیک/وینیل استات- دواتیل هگزانل – بوتانها – اتانل آمین ها و اتوکسیلاتها به اضافه سموم علف کش ها کاملاً در کشور منحصر به فرد می باشند و نیاز صنایع مهمی در کشور را تأمین نموده و مازاد آنها به خارج صادر می شود . در بخش پلیمری نیز فرآورده های ارزشمند و استراتژیک انتخاب شده اند که به عنوان نمونه می توان گریدهای مخصوص تولید سرنگ یکبار مصرف – کیسه سرم – بدنه باطری- گونی آرد – الیاف و همچنین مواد اولیه ساخت بشکه های بزرگ به روش دورانی و نیز گرید مخصوص تولید لوله های آب – فاضلاب و گاز و لاستیک
پی بی آر را نام برد .

    اولویت مصرف فرآورده های مجتمع برای تأمین نیاز صنایع داخل کشور است در این ارتباط تولیدات مجتمع سهم بسزایی در تأمین نیاز صنایع پائین دستی دارد، به نحوی که نیاز بالغ بر 5000 واحد پائین دستی را تأمین می نماید .

9- موقعیت جغرافیایی

    مجتمع پتروشیمی اراک در جوار پالایشگاه اراک در کیلومتر 22 جاده اراک – بروجرد و در زمینی به وسعت 523 هکتار قرار دارد .

10- واحدهای مجتمع

       الف – واحدهای فرآیندی :

• واحدهای فرآیندی مجتمع شامل 19 واحد است که در نمودار منعکس
  می باشد.

     ب – واحدهای سرویس های جانبی :

• آب بدون املاح: ظرفیت 450 مترمکعب در ساعت
• واحد تولید بخار: 500 تن در ساعت،
• واحد نیروگاه: ظرفیت کل تولید (در شرایط جغرافیایی محل) 125 مگاوات
• برجهای خنک کننده : شامل 7 برج
• واحد هوای فشرده یا هوای ابزار دقیق: 5 کمپرسور هر کدام 26000 نرمال مترمکعب در ساعت به ظرفیت کل :130000 نرمال مترمکعب .
• واحد تفکیک نیتروژن و اکسیژن از هوا به ظرفیت: اکسیژن 14500 نرمال مترمکعب و نیتروژن 6000 نرمال مترمکعب در ساعت .

    ج- واحد های عمومی (آفسایت) شامل :

• مخازن مواد شیمیایی، سیستم بازیافت کاندنس ها، سیستم آب خام، سیستم گاز، سیستم سوخت مایع، مخازن خوارک، مخازن محصولات مایع، سیستم آتش نشانی، مخازن گاز هیدروژن، سیستم مشعل مجتمع، واحد تصفیه پساب صنعتی، سیستم توزیع شبکه برق، شبکه مخابرات، اتصالات بین واحدها و سیستم جمع آوری و دفع آبهای زائد .

11- دست آوردهای مهم مجتمع

• دارنده گواهینامه مدیریت کیفیت (2000) ISO 9001
• دارنده گواهینامه مدیریت زیست محیطی ISO 14001
• دارنده گواهینامه مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی OHSAS 18001
• دارنده جایزه تندیس طلایی بین المللی کیفیت محصول سال 2000
• دارنده جایزه کیفیت و مدیریت بازاریابی از شرکت GQM سال 2001
• دارنده عنوان صنعت سبز نمونه کشور در سال 1378
• اخذ دو رتبه سوم تحقیقات از جشنواره بین المللی خوارزمی بخاطر اجرای طرح جایگزینی حلال بنزن با تولوئن در واحد PBR و تولید کلر و استیل کلراید به روش مستقیم
• پذیرفته شدن در بازار بورس به عنوان اولین مجتمع در سطح صنایع پتروشیمی ایران .
• دومین شرکت برجسته از لحاظ نوآوری در سطح وزارت نفت در سال 81

12- حفظ محیط زیست

    در طراحی مجتمع بالاترین استانداردها و معیارها جهت حفظ محیط زیست منظور شده است به نحوی که تقریباً هیچ نوع مواد مضربه طبیعت تخلیه نمی شود. نمونه بارز اقدامات انجام شده جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست، وجود واحد بسیار مجهز تصفیه پسابها و دفع مواد زائد در مجتمع است . در این واحد با بکارگیری تکنولوژی پیشرفته کلیه آبهای آلوده به مواد شیمیایی و روغنی و پسابهای بهداشتی و غیره تصفیه می گردد . این واحد قادر است ماهیانه بالغ بر 250000 مترمکعب آب را تصفیه نموده و به عنوان آب جبرانی به سیستم آب خنک کننده مجتمع تزریق نماید .

    ضمناً کلیه مواد دور ریز جامد و مایع نیز در کوره زباله سوز، سوزانده شده و دفع می شوند . ایجاد فضای سبز به اندازه کافی از اقدامات دیگر مجتمع در جهت حفظ محیط زیست می باشد .

13- اسکان و امکانات رفاهی

    شرکت پتروشیمی اراک به منظور تأمین مسکن مورد نیاز کارکنان، به موازات احداث مجتمع طرح عظیم خانه سازی را در شهر مهاجران و شهر اراک اجرا نموده است. پروژه خانه سازی شهر مهاجران شامل 1521 واحد ویلایی و 984 واحد آپارتمانی است که در زمینی به مساحت 150 هکتار در مجاورت مجتمع اجرا گردید و هم اکنون مورد استفاده کارکنان و خانواده آنها می باشد . کلیه امکانات رفاهی و فرهنگی نظیر مهمانسرا، بازار، مدرسه، مسجد، دبیرستان، درمانگاه، تأسیسات تفریحی، ورزشی و سایر تأسیسات شهری در این شهر تأسیس شده است که نمونه بارز عمران و آبادی ناشی از اجرای طرح های زیربنایی در منطقه است . ضمناً دو مجتمع آپارتمانی کلاً شامل 224 واحد به اضافه چند واحد ویلایی در شهر اراک متعلق به شرکت است که همگی مورد استفاده کارکنان مجتمع می باشند .

فـصـل دوم

آشـنـائـی کـلـی بـا واحـد مـربـوطـه و نـحـوه عملکرد آن

1-مقدمه

واحد تصفیه پسابهای صنعتی و دفع مواد زاید پتروشیمی اراک به منظور تصفیه پسابهای حاوی مواد آلی، معدنی، نمکها و همچنین سوزاندن مواد دورریز با COD بسیار بالا طراحی شده است و این واحد علاوه بر جلوگیری از آلودگی محیط زیست با تصفیه پسابها، آب جبرانی برجهای خنک کننده، مجتمع را تأمین می نماید .

2-شرح دستورالعمل

جنبه های زیست محیطی و پتانسیل خطر واحد ET و نحوه کنترل آنها به شرح زیر است :

    انتشارات بخارات مواد آلی ناشی از مراحل تصفیه مقدماتی که از سطح حوضچه ها به بیرون پخش می شود با توجه به اینکه این حوضچه همگی روباز هستند هیچگونه کنترلی روی این گازها صورت نمی گیرد و تنها پرسنل در این محیط بایستی از وسایل حفاظتی از جمله ماسک استفاده نمایند .

    انتشار میکروارگانیسم های ناشی از عملیات تصفیه بیولوژیکی که در این حالت حوضچه های بیولوژیکی بجز در محلهائی که هوازنها نصب شده سربسته می باشند و پرسنل در هنگام حضور در این مکان بایستی از ماسک استفاده نمایند . هیچگونه کنترلی روی میزان انتشار این میکروارگانیسم ها صورت نمی گیرد .

    انتشار گرد و غبار ناشی از عملیات تخلیه و محلول سازی آهک و سوداش که در این حالت اپراتور مربوطه بایستی از تخلیه صحیح از بونکر به سیلوها نظارت داشته و فن های تخلیه گرد و غبار را در سرویس قرار داده و با سرویس آمدن
فن ها و فیلتر سیلوها و اطمینان از سالم بودن آنها نسبت به بارگیری و محلول سازی اقدام نماید. پرسنل در هنگام بارگیری بایستی از ماسک استفاده نمایند .

    بوی نامطبوع ناشی از آبگیری لجن که هیچگونه کنترلی روی آنها صورت نمی گیرد و تنها با نصف فن در بالای ساختمان نسبت به تخلیه گازها و هوای ساختمای اقدام می شود .

       دفع ضایعات جامد ناشی از عملیات آبگیری لجنها که پس از بارگیری در کامیون به محلی که توسط خدمات و زیر نظر کمیته محیط زیست تعیین شده تخلیه می شود. برای بهبود عملیات آبگیری اپراتور مربوطه بایستی میزان فلوی لجن ارسالی به BELT  FILTER را دقیقاً کنترل نموده و با تنظیم استروک پمپهای C.P.E (کاتیونیک پلی الکترولیت) نسبت به کیک سازی مناسب اقدام نماید .

    بخش مربوط به کلرزنی در واحد شامل دو قسمت است.   دو اطاق مجزا در کنار هم قرار گرفته اند :

1- اطاق های سیلندر کلر        2- اطاق اجکتورها و تجهیزات تزریق

    در هر دو اطاق دستگاههای آنالایزر گاز کلر قرار دارد که در صورت وجود 3ppm گاز کلر آلارم high داده و روی 5 ppm = Set  point آلارم high. Highآن ظاهر می شود . با ظهور آلارم high فن اطاق مربوطه در سرویس قرار می گیرد و باتوجه به ظهور آلارم در اتاق کنترل واحد اقدامات لازم توسط سرپرست مطابق با دستورالعمل کنترل و واکنش در شرایط اضطراری نوبت کاری به عمل می آید.

با بروز آلارم high. Highآژیر هشدار دهنده محلی به صدا در می آید و کلیۀ افراد داخل محوطه از خطر گاز کلر آشنا می شوند در این وضعیت دوش آب قرار گرفته بر بالای سیلندرهای کلر به طور خودکار باز شده و آب با فشار بر روی سیلندرها اسپری می گردد اپراتور قسمت و مسئول نوبت کاری موظفند از دستکش و دستگاه تنفس هوای فشرده در شرایط غیرعملیاتی استفاده کنند .

تولید گازهای ناشی از احتراق ضایعات مایع در کوره INCINERATOR :

    این ضایعات مایع شامل PRIMARY EF , SECONDARY EF , OFF GAS می باشند. اپراتور برای بهسوزی بایستی ولوهای دستی این سوخت ها را همزمان با ولو STEAM اتمایزر تنظیم نموده و از طریق چشمی نحوه اتمایز سوختها را کنترل نماید همچنین نوبت کار ارشد اطاق کنترل با تنظیم FIC514,PV 511 به ترتیب سوخت PRIMARY و هوای احتراق را کنترل می نماید و از طریق AIC 500 میزان درصد اکسیژن موجود در گازهای خروجی از کوره را در حداقل مقدار یعنی 3% کنترل می نماید و در صورت کم بودن نسبت به افزایش OUT PUT کنترلر FIC514 اقدام می نماید .

دور ریزهای مواد جامد ناشی از جداسازی جامدات در ابتدای واحد که این مواد توسط پرسنل مربوطه جمع آوری و در واگن های مربوطه ریخته و پس از بازگیری در همان محل که قبلاً تعیین شده تخلیه می شود. میزان این مواد بسته به میزان جامدات دورریزهای واحدها فرآیندی می باشد .

- آبهای تصفیه شده اضافی در صورتیکه بیش از مقدار مورد نیاز سیستم الکترودیالیز و آب جبرانی سیستم های خنک کننده مجتمع باشد. پس از تست های مختلف از جمله PH، COD، N، P... و مقایسه آنها با استاندارد محیط زیست جهت مصرف آب فضای سبز مجتمع توسط پمپ های P-03-01 به بیرون از واحد ارسال می گردند .

- کنترل عملیات تصفیه پساب و پساب خروجی از واحد ET 

-   پساب High  Salinity

    این پساب از سه قسمت مختلف جمع آوری و به حوضچه TK-01-26 هدایت می شوند که عبارتند از :

    الف) پساب دور ریز و شستشوی ساختمانهای مواد شیمیایی واحد ET

    ب) پساب High  Salinity واحدهای مجتمع که از Sewer مجزا به همین حوضچه می ریزد .

    ج) پساب Blow  down سیستم EDR

این پسابها سپس از طریق P-01-24 به TK-01-27 جهت کلرزنی و کنترل PH ارسال می شود .

در این حوضچه میزان PH بوسیله AIC اندازه گیری Lime milk و Hcl که به صورت Auto عمل میکنند، PH در حدود (PH=7.0) Setpoint کنترل می شود .

عملیات کلرزنی نیز از طریق دستگاه X-01-16 که همزمان با P-01-24,Start در سرویس قرار می گیرد، انجام میشود. پساب بعد از عملیات فوق بوسیله P-01-25 به EP جهت تبخیر پمپ میشود. کلیه عملیات فوق بایستی بوسیله اپراتور فاز Recovery  Section کنترل و انجام شود و نوبتکار ارشد فاز 3 نیز نظارت کامل بر حسن انجام کار داشته باشد .

    از TK-01-27 در هر نوبتکاری سه نمونه بوسیله مراقب دستگاه گرفته و به آزمایشگاه واحد ارسال می گردد و نتایج آن بوسیله نوبتکار ارشد فاز 3 و سرپرست نوبتکاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و تغییرات لازم جهت بهبود عملیات صورت می گیرد .

    تستهای لازم عبارتند ازPH  و CI2 که نتایج آزمایشگاه در فرم  شماره (Recovery Section) 72-QF1-070 ثبت و در بایگانی واحد نگهداری می شود .

-   پساب Chemical  Sewer

    این پساب پس از جمع آوری در TK-01-09 جهت سبک سازی و گرم شدن در E-01-02, E-01-01,E-01-03 تا دمای 50 ~ 40 درجه سانتی گراد به TK-01-03 میریزد، در این حوضچه مواد شیمیایی از جمله MgO جهت حذف سیلیس، Soda Ash جهت حذف سختی های دائم و Lime milk جهت کنترل PH و حذف سختی موقت و FeCL3 جهت لخته سازی و انعقاد سازی اضافه و پس از مخلوط شدن به (TK-01-20A) Clarifier هدایت و پس از تزریق کمک منقعدکننده A.PE. و عملیات زلال سازی به TK-01-20B سرریز می نماید و در این حوضچه با تزریق PH,Hcl درحد 7.0~ 6.5 کنترل می گردد .

    میزان تزریق مواد شیمیایی از طریق FIT-036 روی لاین پساب ورودی به TK-01-30 نصب شده است، تنظیم و کنترل می شود. با استفاده از انجام آزمایشهای Jar test که توسط مهندسی فرآیند و با همکاری بهره برداری انجام می شود، اپیتم مقدار مواد شیمیایی تعیین و با استفاده از آن تغییرات لازم روی کنترلرهای تزریق مواد شیمیایی یاد شده اعمال می شود. پساب سرریزی با استفاده از AIC 016 و Set point تعریف شده (7.0~ 6.5)، میزان Stroke پمپ اسید P-01-16 را تعیین و میزان تزریق اسید را کنترل می نماید. پساب پس از جمع آوری در TK-01-20B بوسیلهP-01-18 پس از سرد شدن در E-01-01 به فیلترهای شنی FT-01-01 A/D ارسال و پس از کاهش TSS وارد فیلترهای کربنی FT-01-02 A/F شده و TOC , TUR به میزان لازم به ترتیب 27 , 1 کاهش یافته و پس اندازه گیری میزان فلو بوسیله FIT 038A به TK-01-29 می ریزند و در غیر این صورت بوسیله AV-018 به TK-01-09 برگشت داده می شود. پساب ورودی به TK-01-29 وارد سیستم EDR می شود. این سیستم شامل چهار Skid است که هر کدام می توانند 90 m3/h تصفیه نمایند، در ورودی این سیستم PH و CL2 تنظیم می شود و با سرویس بودن EDR یعنی RUN بودن سیستم RUN، AIC میزان PH را اندازه گیری می نماید و با توجه به Set Point  لازم (7.0~ 6.5 (PH=  کنترلر مربوطه میزان P-01-34 , Stroke را تعیین و اسید لازم را تزریق می نماید .

    سیستم EDR با استفاده از جریان برق DC یونها را به میزان
90 ~ 80 درصد حذف و Product آن به TK-01-24 جهت Make-Up برجهای خنک کننده ارسال می شود. در این قمست مراقب دستگاه زیر نظر مستقیم نوبتکار فاز مربوطه از خروجی EDR, Filters, TK-20 A&B, TK-09 و همچنین Brine EDR , inlet EDR نمونه گرفته و تستهای لازم مطابق فرمهای 72-QF1-070 که قبلاً توسط بهره برداری، مهندسی فرآیند و آزمایشگاه تهیه شده انجام می گردد و پس از بازبینی نتایج توسط سرپرست نوبتکاری کلیه تغییرات لازم روی سیستم توسط نوبتکار ارشد و نوبتکار فاز Recovery Section انجام می شود .

    برای ایجاد شرایط نرمال نوبتکار و نوبتکار ارشد موظفند هر دو ساعت یکبار در فرم مربوطه تحت شماره 043-QF1-022 & 43-QF1-023 اطلاعات فرآیندی را ثبت نمایند و در صورت مغایرت با شرایط مندرج در LOG مربوطه با هماهنگی نوبتکار ارشد مربوطه و سرپرست نوبتکاری اقدام به تغییرات در سیستم نمایند. جهت اطلاعات بیشتر بایستی به Operating Manual واحد و قمست EDR مراجعه شود .

-   Oily  &  Organic  Sewer 

    این پساب پس از جمع آوری در مجتمع به واحد ET ارسال می شود پساب پس از آشغال گیری در TK-01-01 وارد TK-01-02 می شود. در این حوضچه حدود 90% روغنها با استفاده از اسکراپر X-01-02 حذف و روغنها به چاله روغن و پساب به حوضچه یکنواخت سازی هدایت می شود. عمل یکنواخت سازی در TK-01-04 جهت جلوگیری از شوک هیدرولیکی، شوک آلی و مصرف اپتیم مقدار PH و A.PE , FeCL3 تزریقی تعیین می شود. این عمل با همکاری فرآیند، بهره برداری و آزمایشگاه صورت می گیرد. با تزریق Lime Milk و اسید HCL میزان PH در Set point تعریفی 8.5 ~ 6.5 کنترل می شود همچنین با تزریق FeCL3، A.PE. که با تعیین Ratio برای کنترلر مربوطه میزان P-01-10 , P-01-13, Stroke مشخص و صورت می گیرد. حدود 10% روغن و COD نیز در سیستم DAF حذف می شود. پساب خروجی به TK-01-11 سرریز نموده و با افزودن مواد مغذی باکتری از جمله Urea , H3 PO4 به ترتیب برای فسفر و نیتروژن Fecl3 جهت ته نشینی و Steam جهت کنترل دما و Lime Milk برای کنترل PH در حد (6.5 ~ 8.5) به این پساب پس از مخلوط شدن با لجن برگشتی به TK-01-12 یا حوضچه های بیولیوژیکی می ریزد. در این حوضچه ها DO با استفاده از هوازنها تأمین و پساب پس از زمان ماند حدود 20 ساعت وارد حوضچه های نشینی و زلال سازی TK-01-14 می شود .

    عمل زلال سازی و تخلیه لجنهای ته نشینی با استفاده از اسکراپر X-01-07 صورت می گیرد. لجن برگشتی در TK-01-13 جمع آوری و قسمتی با استفاده از میزان MLVSS, MLSS, SST لجن بوسیله P-01-07 به تغلیظ کننده یا TK-01-15 هدایت و با تزریق کلر در حد 2PPM که بوسیله دستگاه X-01-16 صورت می گیرد، همچنین TOC خروجی بوسیله TOCMeter اندازه گیری و در صورتیکه بیش از 160 PPM باشد به ورودی واحد و در غیر اینصورت به TK-01-09 هدایت می شود. در این قسمت زیر نظر نوبتکار ارشد فاز بیولوژیکی، مراقب دستگاه از پساب در نقاط مختلف از جمله ورودی TK-01-15, TK-01-14, TK-01-12, TK-01-11, TK-01-04, TK-01-01 نمونه گیری و تحویل آزمایشگاه واحد می شود. در هر نوبتکاری تستهای لازم که در فرم 72-QF1-068-Rev: 01 مربوط به Biological Section آمده گرفته و ثبت می شود. سرپرست نوبتکاری با تحلیل نتایج دستورات لازم جهت بهبود سیستم به نوبتکار ارشد را صادر می نماید، نوبتکار ارشد همراه با نوبتکار قسمت و مراقب دستگاه نسبت به اعمال تغییرات اقدام می نمایند. تست MLSS و MIVSS از TK-01-12، لجن برگشتی و پساب زلال سازی نیز هر چند وقت یکبار به درخواست سرپرست نوبتکاری انجام می شود تا با محاسبه سن لجن و پارامتر SVI نسبت به دفع لجن و یا تغییرات دیگر اقدام شود. از پارامترهای دیگر سیستم DO در حد COD, 2PPM و میزان فلو است که سرپرست نوبتکاری موظف است دقیقاً نسبت به تعیین مقدار F/M اقدام نماید تا از ایجاد هرگونه شوک COD به سیستم جلوگیری شود. با توجه به اینکه وضعیت سیستم بیولوژیک از نظر ظاهری نیز بایستی مدنظر قرار گیرد لازم است سرپرست نوبتکاری در هر نوبتکاری از سیستم بازدید نماید و انجام تغییرات لازم را به نوبتکار ارشد گوشزد نماید. اطلاعات فرآیندی این قسمت در فرم 43-QF1-052 ثبت و بایگانی می شود .

کارآموزی گزارش مقایسه ای یافته های علمی دوره کارشناسی با کار علمی در شرکت بسپار صنعت پروژه (BSP)

کارآموزی گزارش مقایسه ای یافته های علمی دوره کارشناسی با کار علمی در شرکت بسپار صنعت پروژه (BSP) توسعه و تکامل اشکال مختلف زندگی در جوامع انسانی، سازمانهای متنوع و متعددی را به وجود آورده است، توسعه نیازمندی های متعددی که منشاء آن تکامل و تغییر شکل زندگی انسان در جوامع مختلف می باشد بر اهمیت سازمان افزوده است، تنوع وظایف در سازمان ایجاب می کند که طبق اصول و موازین تشکیل گردد، سازمانهای موجود در هر کشور هدفهای مختلف دارند

دسته بندی	گزارش کارآموزی و کارورزی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	281 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	108

شرکت بسپار صنعت پروژه

فهرست مطالب

موضوع                                                                             صفحه

فصل اول )                                3

مقدمه                                    10

تاریخچه شرکت بسپار صنعت پروژه (BSP) و دوایر و مدیریت های زیر مجموعه     12

شرح اساسنامه شرکت BSP                        14

فصل دوم: مطالعه منابع                       20

1 ) برنامه ریزی                             20

تعریف برنامه ریزی                           20

جایگاه برنامه ریز جامع در سازمان                    21

مزایا و محدودیت های برنامه ریزی جامع                22

محاسن برنامه ریزی                           23

رابطه برنامه ریزی با دیگر وظایف مدیریت                 24

تصمیم گیری                               25

روشها و فنون تصمیم گیری                         26

برنامه ریزی عملیاتی در سازمان                   27

تکنیک های برنامه ریزی                       29

2 ) مدیریت منابع انسانی                         29

نظام برنامه ریزی و تامین نیروی انسانی                  29

مراحل برنامه ریزی نیروی انسانی                      31

استخدام و کارمند یابی                       32

منابع کارمند یابی                           33

انتخاب و گزینش                           33

مراحل و روشهای انتخاب                       33  .

نظام بهسازی منابع انسانی                        36

ارزیابی شایستگی کارکنان                         36

نظریه های ارزیابی                           38

نظام نگهداری منابع انسانی                       40

بهداشت و ایمنی در محیط کار                      40

برنامه های رفاهی و آسایشی                       41

آموزش ضمن خدمت کارکنان و مدیران                 42

3 ) سازمان                               43

تعریف و تشریح سازمان                        43

نقش سازمان در عصر کنونی                         44

سازمانهای رسمی                           45

سازمانهای غیر رسمی                          45

نمودار سازمانی                           46

انواع نمودارهای سازمانی                         47

سازماندهی                                51

طبقه بندی وظایف در سازمان                       52

مبانی طبقه بندی وظایف در سازمان                     53

تقسیم کار                                54

مزایای تقسیم کار                            55

معایب تقسیم کار                             56

گردش شغلی                                57

توسعه شغلی                               58

قلمرو نظارت در سطوح سازمانی                     60

صف و ستاد                                60

فصل سوم )                                89

مقایسه و تجزیه و تحلیل                      89

فصل چهارم )                                 95

نتایج                                    95

محدودیت ها در عمل                           98

فهرست منابع                                 99

چکیده:

توسعه و تکامل اشکال مختلف زندگی در جوامع انسانی، سازمانهای متنوع و متعددی را به وجود آورده است، توسعه نیازمندی های متعددی که منشاء آن تکامل و تغییر شکل زندگی انسان در جوامع مختلف می باشد بر اهمیت سازمان افزوده است، تنوع وظایف در سازمان ایجاب می کند که طبق اصول و موازین تشکیل گردد، سازمانهای موجود در هر کشور هدفهای مختلف دارند، لیکن آنچه در کلیه سازمانهای انسانی مشاهده می شود و به اصطلاح وجه مشترک جمیع آنها محسوب می گردد، اجتماع یک دسته از افراد است که به طور دسته جمعی تحت رهبری سلسله مراتب سازمانی با امکانات محدود به منظور تحقیق مقاصد خاصی همکاری می کنند.

شرکت بسپار صنعت BSP در بهمن ماه سال 1383 در منطقه صنعتی نورین با اشتغال زایی برای 40 نفر فعالیت خود را آغاز کرد. این کارخانه اولین تولید کننده لوله های پلی اتیلن سه لایه با کاربردی در شبکه توزیع گاز، صنایع پتر و شیمی، آبیاری تحت فشار، آبرسانی آب و فاضلاب و صنایع شیمیایی در سطح کشور است.

برنامه ریزی فرآیند تعیین اهداف و جهت فعالیت های سازمان و همچنین راهکارهای دستیابی به اهداف است و از مهمترین وظایف مدیریت بوده و بر دیگر وظایف مدیریت مقدم است،  تصمیم گیری در ارتباط تنگاتنگ با برنامه ریزی دارد و برنامه ها همان تصمیمات اتخاذ شده به منظور تحقق هدفهای سازمانی هستند. در برنامه ریزی نیروی انسانی با تعیین تعداد افراد مورد نیاز سازمان، برای انتخاب، آموزش و بازنشستگی آنان برنامه ریزی می شود و میزان ورود و خروج نیروی انسانی بر آورد می گردد به طوری که بتوان بر مبنای این بر آورد تسهیلات و وسایل مورد نیاز سازمان را پیش بینی کرد، برای استخدام کارکنان دو منبع وجود دارد: داخلی و خارجی. در شرکت BSP برای استخدام بیشتر از منبع خارجی استفاده می شود. ایمنی و بهداشت کار با شرایط فیزیولوژیکی و اجتماعی و روانی نیروی کار که از محیط کار منتج می شود، ارتباط دارد.

فصل اول:

سیستم مدیریت صنعتی در شرکت BSP :

- در این شرکت از عملیات مدیریت صنعتی بازرگانی استفاده می شود.

- اهم روش های به کار گرفته شده: مدیریت صنعتی مالی، انبار، فروش، حقوق، و دستمزد و اموال دارائیهای ثابت سیستم های یکپارچه این شرکت با پیاده سازی موارد ذکر شده بستر مناسبی برای تحقیق اهداف سازمانی جهت رشد و توسعه، همسو با تحولات استانداردهای مدیریت صنعتی.

- شرکت BSP قیمت تمام شده ندارد.

- لوله ها بر حسب سایز لوله ها در انبار نگهداری می شود و به صورت گزارش روزانه تولید که به عهده مسئول مربوط می باشد ارزیابی می نماید.

قابل توضیح است که به علت کمبود جا و حجمی که لوله ها می گیرند مدت کمی در قابل توضیح است که به علت کمبود جا و حجمی که لوله ها می گیرند مدت کمی در سالن قرار می گیرند و بلافاصله به فروش می رسد.

- ثبت حسابها به روش مدیریت صنعتی براساس روش مدیریت صنعتی تعهدی تاکید دارد. در مدیریت صنعتی تعهدی، در آمدها شناسایی می شوند که محقق شده باشند، اگر چه وجه نقد مربوط ممکن است تا دوره مالی بعد دریافت نشود و هزینه ها نیز هنگامی شناسایی می شوند که واقع شده باشد.

حسابها به سر فصل کل، معین تفضیلی طبقه بندی شده است. گزارشهای دفتر روزنامه، کل معین و... گزارشهای تراز نامه و سود و زیان در سطح گروه حسابها و حسابهای کل.

- ذخیره مطالبات مشکوک الوصول براساس تجزیه سنی بدهکاران طبق موارد ی که قابلیت بازیافت ندارد در حسابها قرار می گیرد که براساس روشهای مندرج در ماده 151 قانون مالیاتها تعیین و محاسبه می گردد. دراراییهای ثابت مشهود بر مبنای بهای تمام شده در حسابها ثبت می شود. مخارج بهسازی و تعمیرات اساسی که باعث افزایش قابل ملاحظه در ظرفیت یا عمر مفید دارایهای ثابت یا بهبود اساسی در کیفیت باز دهی آنها می گردد به عنوان مخارج سرمایه ای محسوب و طی عمر مفید باقی مانده داراییهای مربوط مستهلک می شود. هزینه های نگه داری و تعمیرات جزئی که به منظور حفظ و ترمیم منافع اقتصادی مورد انتظار از استاندارد ارزیابی شده دارائیهای انجام می شود، هنگام وقوع به عنوان هزینه های جاری تلقی و به حساب سود و زیان دوره منظور می گردد.

1 ) آگهی های استخدامی (کلاً استفاده از وسایل ارتباط جمعی یا رسانه های گروهی)

2 ) مراجعه به دانشکده ها و موسسات آموزشی و فرهنگی (مراکز تربیت نیروی انسانی)

3 ) افراد معرفی شده از طریق کارکنان سازمان؛

4 ) استفاده از اتحادیه ها و سازمانهای کارگری و انجمن های حرفه ای؛

5 ) واحدهای کار گزینی سایر سازمانهای دولتی و غیر دولتی؛

6 ) ماموریت و انتقال از سایر سازمانها (بخش دولتی)؛

7 ) استفاده از کار آموزان و بازدید کنند گان سازمان به کمک واحد روابط عمومی سازمان؛

انتخاب (گزینش):

انتخاب مرحله ای است برای پذیرفتن یا رد تقاضا های مراجعین و متقاضیان کار، به طوری که شایسته ترین، مناسبترین و با استعداد ترین آنها بر گزیده و تعیین شوند، این کار تکمیل کننده ای مرحله ی کارمند یابی است. به بیان دیگر، انتخاب را می توان جریان کشف، شناخت و سنجش مشخصات و خصوصیات متقاضیان شغل دانست. در حقیقت هدف غایی از انتخاب «سپردن کار به کاردان متعهد»، است. بدیهی است که مشخصات داوطلبان باید با شرح مشخصات شغلی که برای آن شغل استخدام می شوند، کاملاً تطبیق کند.

مراحل و روشهای انتخاب:

معمولا روش انتخاب نسبت به وسعت و ظرفیت سازمان، تعداد داوطلبان و اهمیت مشاغل تغییر می کند و منطبق با نیازهای سازمان تعیین می شود. لذا روش انتخاب در سازمانها متفاوت است. در سازمانهای کوچک، رئیس یا سرپرست با یک مصاحبه کوتاه و ساده ممکن است این کار را انجام دهد، لکن در سازمانهای بزرگ از روشهای دیگری که گاه مفصل و پرهزینه است، استفاده می شود.

اگر سازمان تدابیر ایمنی و بهداشتی درستی اتخاذ کند و افراد کمتری دچار صدمات جسمی یا اجتماعی، روانی خواهند شد. شرکت BSP تا حدودی امکانات رفاهی، بهداشتی، و ایمنی را برای کارکنان فراهم آورده است هر چند هنوز هم کمبود هایی در این زمینه ها احساس می شود.

در تقسیم کار به جای اینکه تمام کارها به وسیله یک نفر انجام شود باید آن را به مراحل متعددی تقسیم کرد و هر مرحله را به عهده فرد خاصی گذاشت. طبقه بندی وظایف و تقسیم کار در شرکت BSP بدین صورت انجام گرفت که واحدها به 4گروه طبقه بندی شده اند: فروش، تولید، اداری مالی و کنترل کیفیت، هر کدام از این دوایر را مدیر یا مسئولی که مستیقماً زیر نظر مدیری شرکت فعالیت می کند اداره می کند.

ارزیابی شایستگی کارکنان تدبیری است برای سنجش خصوصیات مختلف کارکنان و تخصصهای آنها و مقایسه کارکنان با یکدیگر.

منظور از طبقه بندی مشاغل، دسته بندی یا تنظیم مشاغل در گروهها طبقات و درجات مختلف بر مبنای تشابه وظایف و مسئولیتها می باشد. در شرکت BSP طبقه بندی مشاغل صورت نگرفته است. در ارزشیابی مشاغل ارتباط منطقی بین وظایف و مسئولیتهای مشاغل سازمان با میزان حقوق و دستمزد پرداختی به آن بر قرار می شود که این امر تا حدودی در شرکت BSP رعایت شده است.

در سیستم مدیریت صنعتی شرکت BSP از عملیات مدیریت صنعتی بازرگانی استفاده می شود.

مواد اولیه بیشتر از پتروشیمی امیر کبیر و اراک خریداری می شود، این مواد و مواد ساخته شده در انبار شرکت نگهداری می شود.

تولید لوله ها بر حسب سایز آنها در خطهای مشخصی صورت می گیرد، مشتریان این شرکت بیشتر شرکتهای آب و فاضلاب و افراد شخصی می باشد. هزینه های شرکت شامل هزینه های توزیع و فروش و هزینه های اداری می شود. در فصل سوم تحقیق آموخته ها و یافته ها طی دوره کار آموزی مقایسه و تجزیه و تحلیل شد و در فصل چهارم هم نتایج حاصل بررسی شد.

استهلاک دارائی های ثابت با توجه به عمر مفید بر آورد های دارائیهای مربوط (و با در نظر گرفتن آئین نامه استهلاک موضوع ماده 151 قانون مالیات های سیستم) و براساس نرخها و روش ها محاسبه می گردد.

* صورت مغایرت بانکی براساس مانده واقعی دفاتر هر ماده توسط حسابدار تنظیم می شود. به دلیل پیشرفته بودن سیستم مدیریت صنعتی بعد از وارد کردن ثبتها، تراز آزمایشی، صورت حساب سود و زیان، صورت حساب سرمایه و صورت سود انباشته توسط سیستم تنظیم می شود.

طبق اظهارات حسابدار شرکت نحوه تقسیم سود و زیان، تنظیم اظهار نامه مالیاتی در حیطه وظایف ما نیست.

* مواد اکثراً از پتر و شیمی های امیر کبیر و اراک خریداری می شود که در صورت کار نکردن پتر و شیمی یا به هر دلیلی که مقدور نباشد مواد از پتر و شیمی تهیه می شود، به صورت آزاد بازار توسط کسانی که مواد می فروشند خریداری می گردد.

* بودجه خرید شرکت به صورت پشتوانه مالی می باشد که اگر احیاناً پشتیبانی مالی کم باشد بودجه خرید به صورت وام بانکی تهیه می گردد.

* مواد اولیه خریداری شده به صورت پالتها و یا به صورت کیسه های 25 کیلویی می باشد که در قسمت انبار نگه داری می شود، لوله های تولید شده هم براساس سایز آنها در انبار نگه داری می شود البته لازم به یاد آوری است که به دلیل حجم زیادی که لوله ها اشکال می کنند سریعاً به فروش می رسند و مدت کمی نگه داری می شوند.

* مراحل خرید به دو صورت انجام می گیرد:

1 ) به صورت سهمیه از پتر و شیمی؛

2 ) به صورت آزاد از بازار؛

* تولید بر حسب سایز های لوله انجام می گیرد که شامل 3 خط تولید می باشد که در هر خط سایز مشخصی از لوله تولید می گردد. تولید به صورت سیستم کامپیوتری انجام می گیرد.

1 ) دستور العمل به سیستم کامپیوتری؛

2 ) لوله استارت به داخل و آنها؛

3 ) راه اندازی و کیوم؛

مقدمه:

حیات انسان در جامعه با کار عجین شده است. بشر از همان سپیده دم تاریخ، با به کارگیری هوش و آگاهی و فعالیتهای پیچیده  مغزی خویش به ابزار سازی پرداخته و ماده و طبیعت را به خدمت خود در آورده است. او همواره در تلاش و تکاپو و جستجو بوده است تا با استفاده از آنچه در دسترس ندارد اما نیاز به آن را احساس می کند دست یابد، «مصنوعات» و ساخته های دست بشر، هر روز بیش از پیش او را از محیط طبیعی دور، و در تار و پود ساخته های خرد وی گرفتار کرده است.

از سوی دیگر، زندگی اجتماعی مستلزم همکاری و همیاری و بر آوردن نیازهای متقابل است، این امر منجر به «تقسیم کار» و توسعه تخصص ها و مهارتهای مختلف شده و بر پیشرفت کمی و کیفی کار و آثار افزوده است و روابط اجتماعی و سازمان یافته او را در قالب نهادها، موسسات و واحدهای کم و بیش وسیع و تخصصی گسترش داده است. «کار» انسان نه فقط با تجربه و دانش او در آمیخته بلکه به صورت امر فرهنگی و ارزشی جلوه گر شده است و بدین سان بین اندیشه، کار و روابط اجتماعی پیوندی نا گسستنی پدید آمده و تمدن و فرهنگ بشری در گرو این سه ویژگی است و این سه عامل از عواملی اساسی و ویژه ی تاریخ به شمار می رود.

تبدیل اجتماعات از قرن جدید به این طرف شگفتی همگان را به خود معطوف نموده است. اکثر اجتماعات از حالت کشاورزی به اجتماعاتی پویا و صنعتی بدل شده اند، و سطح تعلیم و تربیت و زندگی آنها به چنان پیشرفتی نائل آمده که امکان تصور آن نیز نمی رفته است.

ظهور سازمانهای اجتماعی و گسترش روز افزون آنها، از ویژگیهای بارز تمدن بشری است به طوری که با توجه به عوامل گوناگونی مکانی و زمانی، و ویژگی ها و نیازهای خاص جوامع مختلف، همه روزه انواع سازمانهای اجتماعی ظهور و گسترش می یابند و بر تعدادشان افزوده می شود. اکثر قریب به اتفاق محصولات (کالاها و خدمات) مورد نیاز و استفاده بشر برای ادامه حیات، خود به خود در طبیعت به وجود نمی آیند و باید آنها را «به وجود»آورد. لذا وجود «عوامل تولید» تا «منابع تولید» ، مانند مواد اولیه، ماشین آلات و وسایل نیروی انسانی لازم است. منابع مزبور هم خود به خود به کالاها و خدمات مورد نیاز تبدیل نمی شوند، لازم است این «تغییر شکل یا تبدیل» در جایی و به طریقی انجام شود، «سازمان» یا «واسطه تبدیل»، وسیله ای است برای ترکیب منابع انسانی و مادی جهت تولید و توزیع کالاها و خدمات، یا تبدیل آنها به صورت کالاها و خدمات برای مصرف و بهبود زندگی انسان.

بدون تردید «نیروی انسانی» شریف ترین، مهمترین و با ارزش ترین عامل بین عوامل و منابع مختلف تولید است. این عامل به همراه عوامل و امکانات مادی (همچون پول، مواد خام و اولیه، ابزار و وسایل، ماشین آلات و تجهیزات، ساختمان، مکان و ..) به اهداف و خواسته های سازمانها که ارایه بازده و محصولات با حداکثر کارایی، به مردم به صورت کالاها و خدمات است، جنبه تحقق می بخشد.

تاریخچه شرکت بسپار صنعت پروژه (سهامی خاص):

شرکت بسپار صنعت پروژه (B.S.P) در اسفند ماه 1381 توسط جمعی از نخبگان علمی صنعتی و اساتید دانشگاه در راستای ایجاد صنعت پیشرو تاسیس گردید. و همزمان با دومین روز دهه فجر در بهمن ماه 1383 در منطقه صنعتی نورین، شهرک صنعتی شهرداری، با ظرفیت تولید سالیانه 10000 تن لوله های پلی اتیلن (3 و 5) لایه با سرمایه گذاری 15000 میلیون ریال در زمینی به مساحت 8000 متر مربع و با زیر بنای 2000 متر مربع و اشتغالزایی برای 40 نفر افتتاح شد و فعالیت خود را آغاز کرد.

این کارخانه اولین تولید کننده لوله های پلی اتیلن سه لایه با کاربردی در شبکه توزیع گاز، صنایع و پتر و شیمی، آبیاری تحت فشار، آب رسانی آب و فاضلاب و صنایع شیمیایی در سطح کشور است شرکت BSP اولین تولید کننده نسل جدید لوله های پلی اتیلن سه لایه در خاور میانه با توان تولید بالا و کادر متخصص، با ده سال ضمانت نامه بیمه ایران و سی سال ضمانت کارخانه ای می باشد. پاره ای از محصولات این شرکت به شرح زیر می باشد:

1 ) لوله سه لایه آکوا؛

2 ) لوله سه لایه اسفنجی؛

3 ) لوله سه لایه کراس؛

از خواص لوله های این شرکت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1 ) استحکام و ضریب ایمنی بالاتر نسبت به لوله های تک لایه مشابه؛

2 ) طول عمر بالا و توجیه اقتصادی؛

3 ) بهداشتی بودن و عدم تاثیر بر بو و مزه آب به دلیل استفاده از رنگدانه مجاز صنایع غذایی در لایه داخلی؛

4 ) به کار گیری آخرین استانداردهای روز جهان در تولید؛

5 ) نصب آسانتر و کم هزینه تر؛

6 ) قابلیت رادیو متری و عیب یابی خط لوله توسط فیلمبرداری به وسیله اشعه؛

7 ) توزیع دقیق ضخامت در مقاطع طولی و عرضی لوله؛

8 ) امکان به کارگیری اتصالات رایج در صنایع لوله پلی اتیلن؛

9 ) تولید لوله با خواص ویژه متناسب با شرایط مصرف؛

در بعد نیروی انسانی این شرکت از کادر علمی و فنی بسیار مجرب و متخصص در امر طراحی خطوط تولید و فرایند تولید لوله برخوردار است که همگی از فارغ التحصیلان، مقطع دکترا و کارشناسی ارشد در رشته های مرتبط نظیر مهندسی پلیمر، مکانیک و الکترونیک می باشند.

دوایر شامل قسمتهای مدیریت، مالی، اداری، کنترل کیفیت، تولید فروش و Randd (تحقیق و توسعه) و ... می باشد.

شرح اساسنامه شرکت بسپار صنعت پروژه (B.S.P):

اساسنامه شرکت B.S.P شامل 56 ماده است و 11 تبصره به تصویب کلیه موسسین رسید:

ماده 1 ) نام شرکت= شرکت BSP

ماده 2 ) موضوع شرکت= شامل تولیدات شرکت

ماده 3 ) مدت شرکت= نا محدود

ماده 4 ) مرکز اصلی شرکت = ابهر

ماده 5 ) سرمایه = اطلاعات داده نشد.

ماده 6 ) اوراق سهام= با نام

ماده 7 ) گواهینامه موقت سهام

ماده 8 ) غیر قابل تقسیم بودن سهام

ماده 9 ) انتقال سهام با نام

ماده 10 ) مسئولیت صاحبان سهام

ماده 11 ) کاهش یا افزایش سرمایه شرکت

ماده 12 ) حق تقدم در خرید سهام جدید

ماده 13 ) مقررات مشترک بین مجامع عمومی

ماده 14 ) شرایط لازم برای داشتن حق حضور و رای در مجامع عمومی

ماده 15 ) محل انعقاد مجامع عمومی

ماده 16 ) دعوت مجامع عمومی

ماده 17 ) دستور جلسه

ماده 18 ) فاصله بین دعوت و انعقاد مجامع عمومی،

ماده 19 ) وکالت و نمایندگی؛

ماده 20 ) هیئت رئیسه مجمع

ماده 21 ) صورت جلسه ها

ماده 22 ) اثر تصمیمات

ماده 23 ) مجمع عمومی عادی

ماده 24 ) حد نصاب مجمع عمومی عادی

ماده 25 ) تصمیمات در مجمع عمومی عادی

ماده 26 ) امتیازات مجمع عمومی عادی

ماده 27 ) حد نصاب مجمع عمومی فوق العاده

ماده 28 ) اکثریت در مجمع عمومی فوق العاده

ماده 29 ) اختیارات مجمع عمومی فوق العاده

ماده 30 ) عده اعضای هیئت مدیره

ماده 31 ) مدت ماموریت مدیران

ماده 32 ) سهام وثیقه مدیران

ماده 33 ) رئیس و نائب رئیس مدیران

ماده 34 ) مواقع تشکیل جلسات هیئت مدیران

ماده 35 ) پاداش اعضای هیئت مدیره

ماده 36 ) مسئولیت اعضای هیئت مدیره

ماده 37 ) معاملات مدیران با شرکت

ماده 38 ) مدیر عامل

ماده 39 ) صاحبان امضای مجاز

ماده 40 ) تربیت وظایف بازرس

ماده 41 ) مسئولیت بازرس

ماده 43 ) حق الزحمه بازرس

ماده 44 ) معاملات بازرس با شرکت

ماده 45 ) سال مالی

ماده 46 ) صورت حساب 6 ماهه

ماده 47 ) حسابهای سالانه

ماده 48 ) حق مراجعه صاحبان سهام

ماده 49 ) اقلام تراز نامه استهلاک

ماده 50 ) تقدیم تراز نامه

ماده 51 ) سود خالص

ماده 52 ) اندوخته قانونی و اختیاری

ماده 53 ) سود قابل تقسیم

ماده 54 ) انحلال

ماده 55 ) تصفیه

ماده 56 ) موارد پیشبینی نشده

تبصره 11 ) در صورتی که مجمع عمومی فوق العاده شرکت را منحل نمایند. ضمن تعیین ریز تصفیه و آدرس محل تصفیه صورت جلسه انحلال را ظرف مدت 5 روز از تاریخ تشکیل مجمع عمومی به اداره ثبت شرکتها با ارسال پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود.

تبصره 10 ) تعهداتی که شرکت آنرا تضمین کرده است باید با قید مبلغ در ذیل ترازنامه آورده شود.

تبصره 9 ) در صورت فوت یا استعفا یا سلب شرایط قانونی بازرس اصلی و یا خود داری از انجام وظایف قانونی وظیفه بازرس علی البدل انجام خواهد شد.

تبصره 8 ) صورت جلسه هیئت مدیره در خصوص تعیین دارندگان امضا مجاز ظرف یک ماه به اداره ثبت شرکتها ارسال تا پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود.

تبصره 7 ) هیئت مدیره در هر موقع می تواند مدیر عامل را عزل نماید.

تبصره 6 ) نام و مشخصات و حدود اختیارات مدیر عامل باید با ارسال نسخه ای از صورت جلسه هیئت مدیره به اداره ثبت شرکتها اعلام و پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود.

تبصره 5 ) هیئت مدیره در صورت تمایل می تواند معاونی برای مدیر عامل تعیین و حدود اختیارات وی را تعیین نماید.

تبصره 4 ) انتخاب مجدد مدیران توسط مجمع عمومی عادی بلامانع است.

تبصره 3 ) دستور جلسه باید در آگهی دعوت به طور خلاصه ذکر گردد مطالبی که در دستور جلسه پیشبینی نشده باشد به هیچ وجه در مجامع عمومی مطرح نخواهد شد.

تبصره 2 ) در مواقعی که کلیه صاحبان سهام در مجمع عمومی حاضر باشند انتشار آگهی و رعایت تشریفات و دعوت الزامی نیست.

تبصره 1 ) اساسنامه شرکت نیم تواند متضمن اختیار افزایش سرمایه برای هیئت مدیره باشد.

فصل دوم:

مطالعه منابع

1 ) برنامه ریزی:

انسانها با حرکت در مسیر تکامل و رشد عقلانی خود، به تدریج بر ضرورت «برنامه ریزی» در زندگی واقف شدند و آنرا به منزله ابزاری در خدمت مدیریت و رهبری نظامهای اجتماعی، مورد توجه قرار دادند. سازمانها و موسسه های اداری امروز، به حدی پیچیده شده اند که بدون اقدام به برنامه ریزی های دقیق، امکان ادامه حیات ندارند. برنامه ریزی مستلزم آگاهی از فرصتها و تهدیدهای آتی، و پیش بینی شیوه مواجه با آنهاست.

تعریف برنامه ریزی:

برنامه عبارت از تعیین هدف کوتاه و پیش بینی راه رسیدن به آن است. در واقع برنامه، نوعی تعهد به انجام فعالیتهای معین برای تحقق هدف، به شمار می آید. برای برنامه ریزی تعاریف متعددی ارائه شده است، به طوری که گویا هر یک از نظریه پردازان سعی کرده است با توجه به زمینه تخصصی خود آنرا تعریف کند. در اینجا چند مورد از تعاریف ارائه می شوند:

1 ) برنامه ریزی عبارت است از تصور و طراحی وضعیت مطلوب، و یافتن و پیش بینی کردن راهها و وسایلی که نیل به ان را میسر سازد.

2 ) برنامه ریزی عبارت است از تصمیم گیری در مورد اینکه چه کارهایی باید انجام گیرد.

3 ) برنامه ریزی عبارت است از تعیین هدف، و یافتن و پیش بینی کردن راه تحقق آن،

4 ) برنامه ریزی عبارت است از طراحی عملیات برای تغییر یک شیء یا موضوع، بر مبنای الگوی پیش بینی شده.

بنابراین می توان نتیجه گیری ذیل را به منزله «اصل برنامه ریزی» در نظر گرفت: برای تحقق هدف، قبل از اقدام به استفاده از توان فیزیکی و انجام کار، باید با اقدام به برنامه ریزی، به حد کافی از توانائیهای ذهنی استفاده شود.

جایگاه برنامه ریز جامع در سازمان:

برنامه ریزی در سازمانهای بزرگ و کوچک به طور متفاوتی شکل گرفته و اجرا می شود. در سازمانهای کوچک روش برنامه ریزی بیشتر جنبه غیر رسمی داشته و اغلب اوقات تابع نظرات فردی مدیر است.

اما در سازمانهای بزرگ برنامه ریزی جامع تابع نظم خاصی بوده و به طور فردی انجام نمی گیرد و بنابراین نیاز به تشکیلات و جایگاه خاصی در سازمان دارد.

در سازمانهای متمرکز گروه برنامه ریزی در سطوح عالی سازمان قرار گرفته و عنان برنامه ریزی به دست مدیران بالاست. در سازمانهای غیر متمرکز گروه های تخصصی کوچکتر با مدیران میانی و پایه کار برنامه ریزی را انجام می دهند. البته آنان نیز برای انجام مرحله اول از نظرات مدیران عالی سازمان بهره می گیرند. شاید مناسبترین جایگاه برای برنامه ریزی جامع در سازمان ترکیب و تلفیقی در رده های مختلف، سازمانی، و مشارکت دادن مسئولان سطوح مربوطه در امر برنامه ریزی است.

البته عواملی چون نوع عملیات سازمان، حساسیت ماموریت های آن و طرز تلقی های مدیران، در جایگاه سازمانی برنامه ریزی تاثیر می گذارد.

مزایا و محدودیت های برنامه ریزی جامع:

یکی از مزایای برنامه ریز جامع هادی بودن آن است، این نوع برنامه ریزی در جهت و مسیر فعالیتها و عملیات سازمان را مشخص ساخته و به عنوان راهنمای سازمان عمل می کند. برنامه ریزی جامع در تصمیمگیری نقش راهنما را داشته و کار تجربه و تحلیل و ارزیابی را ساده می سازد. همچنین مخاطرات تصمیم گیری را کاهش داده و توفیق اقدامات مبتنی بر استراتژیهای مصوب را تضمین می کند. و با نگرش بلند مدت، به پیش بینی آینده می پردازد و از این رو اطلاعاتی را در خود دارد که برای اقدامات دراز مدت مدیران بسیار مفید می باشد. برنامه ریزی جامع نقش هماهنگ کننده بین برنامه های عملیاتی سازمان را نیز انجام می دهد و اقدامات واحدهای مختلف را در یک مسیر جهت می بخشد.

از محدودیتهای آن می توان به هزینه های نسبتاً بالا و طولانی بودن فرایند برنامه ریزی اشاره کرد.

محاسن برنامه ریزی:

مهمترین محاسن برنامه ریزی در سازمان، عبارت است از:

1 ) تحقیق اهداف سازمان، فقط در صورت برنامه ریزی و اجرای برنامه های مطلوب، امکان پذیر است.

2 ) برنامه ریزی، به ایجاد فرصت برای اجرای تصمیمات کمک می کند.

3 ) برنامه ریزی به اجرای منظم طرحها و تحقق اهداف سازمان کمک می کند، به گونه ای که بتوان با پیش بینی کردن اجرای طرحهای ضروری در آینده، حداکثر نتیجه را به دست آورد.

4 ) فقط با برنامه ریزی موثر می توان سازمان را با رشد سریع فن آوری در محیط تطبیق داد.

5 ) برنامه ریزی موجب تسریع رشد اقتصادی در سطح کلان می شود و به بهره وری بهینه از عوامل تولید کمک می کند.

6 ) برنامه ریزی مالی و بودجه بندی، ابزاری برای کنترل فعالیتها محسوبمی شود و به مدیر کمک می کند تا فرا گرد اجرای طرحها را تحت نظر قرار دهد.

 7 ) برنامه ریزی به تقویت روحیه کار گروهی کمک می کند و به افزایش کارایی سازمان می انجامد.

رابطه برنامه ریز با دیگر وظایف مدیریت:

برنامه ریزی از مهمترین وظایف مدیریت است، برنامه ریز نه تنها بر دیگر وظایف مدیریت مقدم استف بلکه با برنامه ریزی صحیح چارچوب اجرای وظایف دیگر یعنی سازماندهی، رهبری و نظارت نیز مشخص می شود، و بدون آن اجرای منطقی دیگر وظایف مکان پذیر نیست، زیرا مدیریت چگونه می تواند بدون داشتن طرحی در ذهن خود، سازمان موثر را سازماندهی کند و چگونه می تواند بدون وجود یک ساختار سازماندهی معین، کارکنان مورد نیاز را مشخص کند؟ چگونه می تواند سبک رهبری موثر را پیش گیرد وقتی از کم و کیف نیروی انسانی سازمان آگاهی لازم ندارد و سرانجام چگونه می تواند بر فعالیتهای برنامه نظارت کند؟

به عبارت دیگر با تدوین برنامه کلی برای فعالیتهای یک سازمان مشخص می گردد، نیروی انسانی مورد نیاز تعیین می شود و همچنین موثرترین شیوه رهبری هدایت افراد به کار گرفته می شود و در نهایت با ایجاد هماهنگی بین فعالیتها و افراد، اعمال کنترل صحیح میسر می گردد و با انجام وظایف مذکور هدف های سازمان تحقق می یابد.

نمودار شماره 1 چگونگی ارتباط وظیفه برنامه ریزی را با دیگر وظایف مدیریت نشان می دهد.

تصمیم گیری :

همه مدیران با فرا گرد تصمیم گیری سرو کار دارند. زیرا حرفه ی آنان چنین اقتضا می کند. با وجود این، بیشتر آنان از تحلیل اینکه چگونه یک تصمیم را اتخاذ می کنند، نا توانند همان گونه که یک بازیکن حرفه ای الزاماً نمی تواند چگونگی گردش بازوانش را هنگام پرتاب بسکتبال ترسیم کند، در حالی که به طور طبیعی بارها چنین کاری را انجام داده است. در واقع تصمیم گیری و مدیریت را می توان مترادف دانست، زیرا تصمیم گیری جزء اصلی مدیریت است، به همین دلیل شناخت فرا گرد اتخاذ تصمیم اهمیت بسیار دارد. البته در نوشته ها و دوره های آموزشی نحوه تصمیم گیری، بیشتر بر «لحظه تصمیم گیری» تاکید می شود تا کل فرا گرد طولانی و پیچیده ی تصمیم گیری و متغیرهایی که نهایتاً به اخذ یک تصمیم منجر می شود.

روشها و فنون تصمیم گیری:

برخی از روشها و فنون قابل استفاده در تصمیم گیری عبارتند از:

1 ) تفکر خلاق:

بهره مندی از تفکر خلاق، در مرحله دوم فرا گرد اخذ تصمیم از اهمیت ویژه ای بر خور دار است. به طور کلی، فرا گرد تفکر خلاق با روش علمی تحقیق شباهت دارد، ولی از حیث میزان تاکید بر قدرت خلاقیت و نوآوری، با آن متفاوت است. میزان استفاده افراد از فرا گرد تفکر خلاق، به میزان توانایی آنها در خلاقیت بستگی دارد. با وجود این، گاهی بهره گیری از روشهای مصنوعی برای افزایش تمرکز ذهنی و فعالیت فکری ضرورت می یابد تا همانند نوری که مناطق تاریک را روشن می کند، نواحی تاریک و نهان ذهن را روشن نماید.

2 ) تحقیق در عملیات:

تحقیق در عملیات، بر به کار گیری روشهای علمی در تصمیم گیریها و برنامه ریزی های مدیران دلالت دارد و از طریق کار برد فنون پیشرفته ریاضی در تصمیم گیریها و حل مسائل اداری، موجب تغییر در دیدگاه آنها می شود بدیهی است که کاربرد فنون تحقیق در عملیات باید با همکاری متخصصان این فنون انجام گیرد، یعنی ابتدا باید متخصصان به بررسی و تحلیل مسائل بپردازند و سپس مدیران نتایج تحلیل آنها، اقدام به اتخاذ تصمیم کنند. بنابراین، اظهار نظرهای این گونه متخصصان جنبه مشورتی پیدا می کند.

با استفاده از فنون تحقیق در عملیات، به جای تاکید بر حل مسائل خاص واحد سازمانی (بهینه سازی بخشی)، به بهینه ساختن نتیجه عملکرد کلی سازمان (بهینه سازی کلی) مبادرت می شود.

3 ) به کار گیری استراتژی ها و مفاهیم زیر بنایی:

هر فرد، یک چهار چوب اداراکی خاص خود /دارد که اخذ تصمیم های روزمره در محیط کار و زندگی، از آن استفاده می کند. اقدام به توسعه و گسترش این چهارچوب، اگر صرفاً از طریق تجربه اندوزی انجام گیرد، هر چند کاری وقت گیر و کسل کننده است، ولی بسیار مفید و موثر خواهد بود. برای تسریع فرا گیرد تجربی مذکور، می توان از مفاهیم و استراتژیهای معینی که از تجربه ها و دانسته های دیگران به دست آمده است و گاهی نیز با پروژه ها و مطالعات تحقیقی تایید شده اند، استفاده کرد.

برنامه ریزی عملیاتی در سازمان:

برنامه ریزی جامع چون چتری بر سازمان و عملیات و اقدامات آن سایه می گسترد و مدیران و مسئولان امور را در انجام فعالیتهایشان هدایت می کند. اما این برنامه ریزی راهنما، مدیران و مسئولان رده های پائین سازمان را از وظیفه اصلی شان که برنامه ریزی عملیاتی است بی نیاز نمی سازد. آنان باید با الهام از استراتژیهای تعیین شده، و با توجه به اهداف کلی سازمان به برنامه ریزی های عملیاتی بپردازند و اهداف جزئی شده در واحد خود را تحقق بخشید.

اصولا برنامه ریزی عملیاتی از جهات کلی شباهت بسیار به برنامه ریزی جامع دارد، زیرا در برنامه ریزی عملیاتی، هدفهای عملیاتی به جای هدفهای کلی قرار گرفته و نحوه ی نیل به آنها در قالب یک سری عملیات پیش بینی می گردند. در برنامه ریزی عملیاتی هدف جزئی به صورت برنامه عملیاتی در می آید و طریق رسیدن به هدف جزء به جزء بیان می گردد. برنامه ریزی عملیاتی را می توان پیش بینی عملیات بریا نیل به هدفهای معین با توجه به امکانات و محدودیتها و خطوط کلی ترسیم شده در برنامه جامع تعریف کرد.

مراحل برنامه ریزی عملیاتی عبارتند از:

الف ) تدوین برنامه های کوتاه مدت (تنظیم بودجه و زمان بندی)؛

ب ) تعیین معیار های کمی و کیفی سنجش عملکرد و ارزیابی و هزینه های اجرای عملیات؛

ج ) ارزیابی برنامه ها و تعیین موارد انحراف عملکرد از آنها.

دانلود کارآموزی عدم استقبال از صنعت بیمه عمر در کشور شاخص های رضایت مندی مشتری در صنعت بیمه

کارآموزی عدم استقبال از صنعت بیمه عمر در کشور شاخص های رضایت مندی مشتری در صنعت بیمه بیمه ، بدون شک یکی از دستاوردهای خلاقانه جامعه بشری بمنظور مقابله با رخدادها و حوادث ناگوار است حوادث طبیعی نظیر آتش سوزی ، زلزله ، سیل ، طوفان و نیز مصایبی همچون فوت ، بیماری ، کهولت ،ازکارافتادگی و وقایعی است که از زمان های دور همه انسانها را مورد تهدید قرارداده استاندیشه ی ایجاد تامین درمقابل مخاطرات پیش رو از طریق همیاری و تعاون و راهکاره

دسته بندی	گزارش کارآموزی و کارورزی
فرمت فایل	doc
حجم فایل	270 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	76

عدم استقبال از صنعت بیمه عمر در کشور 

بیمه ، بدون شک یکی از دستاوردهای خلاقانه جامعه بشری بمنظور مقابله با رخدادها و حوادث ناگوار است . حوادث طبیعی نظیر آتش سوزی ، زلزله ، سیل ، طوفان و نیز مصایبی همچون : فوت ، بیماری ، کهولت ،ازکارافتادگی و . . . وقایعی است که از زمان های دور همه انسانها را مورد تهدید قرارداده است.اندیشه ی ایجاد تامین درمقابل مخاطرات پیش رو از طریق همیاری و تعاون و راهکارهای از این نوع ، ریشه در ادوار تاریخ دارد. پیشرفتهای گسترده علمی و تکنولوژیکی عصرجدید نیز اگرچه به انسان کمک نموده است که بعضی ازخطرات طبیعی را مهار نماید اما خود ، خطرات جدیدی را به همراه داشته که به پوشش های حمایتی خاص نیازمند است.

فایده اصلی بیمه ، دادن اطمینان به افراد در جهت مقابله با خطرات احتمالی است که در قاموس بیمه به آن ریسک اطلاق می گردد . فارغ از نوع بیمه می توان گفت بیمه علاوه بر ایجاد محیطی امن برای فعالیت های اقتصادی ، باعث ایجاد اطمینان برای کار و تولید و سرمایه گذاری و بطور کلی ایجاد فضای امن و آرام برای فعالیت های اجتماعی و اقتصادی است .

صنعت بیمه در ایران علیرغم اینکه بیش از ۷ دهه قدمت دارد و تلاش های زیادی جهت توسعه آن صورت گرفته است ، هنوز جایگاه مناسبی ندارد وعرضه گسترده بیمه های عمر بمنظور ارتقاء و بهبود سطح رفاه اجتماعی _ آنگونه که شایسته است _ با توجه به وجود ظرفیت ها و قابلیت های گسترده در کشور ،با موانع بسیاری رو برو می باشد .

مقاله " موانع و راهکار های توسعه بیمه های عمر انفرادی در کشور" به بررسی موانع عمده فرا روی بیمه هایعمر پرداخته و سعی گردیده است با استفاده از تجارب موجود و مطالعات صورت گرفته یک طرح کلی -و البته اجمالی- که حاوی مشکلات اساسی و نیز راهکارهای رفع موانع توسعه بیمه های عمرباشد ، ارائه نماید.

ذکر این نکته قبل از ورود به مباحث اصلی ضروری به نظر می رسدکه عدم توسعه بیمه های عمر و رفع موانع ، یک مشکل یک وجهی ویا یک معادله یک مجهوله نیست ، عوامل بسیاری در توسعه بیمه های عمر دخالت دارد که ریشه بسیاری از عوامل خارج از صنعت بیمه و برون سازمانی است . برنامه ریزی وسیاستگذاری در این باره در درون صنعت بیمه میسر نیست .

● تصویر کلی از بیمه عمر انفرادی و عوامل ذیربط

▪ جمعیت کل کشور ۷۸۲ر۴۹۵ر۷۰ نفر

▪ تعداد جمعیت قابل بیمه شدن: حمعییت زیر ۶۵ سال کشور بالغ بر ۰۰۰ر۸۰۰ر۶۶ نفر می باشد واگر افراد زیر ۱۵ سال را هم نیز استثناء کنیم ۰۰۰ر۰۰۰ر۴۹ نفر قابل بیمه شدن هستند.

▪ تعداد بیمه شدگان :: در حدود۰۰۰ر۳۰۰ر۱ نفر

▪ درصد دارندگان بیمه به کل جمعیت::: ۱.۸درصد

▪ تعداد شعب فعال در صنعت بیمه :: ۵۳۵ شعبه

▪ تعداد نمایندگان : : در حدود ۲۰۰ر۸ نفر ۲

▪ تعداد کارکنان صنعت بیمه :در حدود ۱۰۰۰۰ نفر : بیمه ایران ۴۳۷ر۲نفر بیمه آسیا ۷۴۳ر۱ نفر بیمه دانا ۳۷۴ر۱ نفر و بیمه البرز ۹۷۴ نفر و بقیه در شرکتهای بیمه خصوصی فعالیت می کنند. ۳

● موانع توسعه بیمه های عمر

۱ ساختارهای سازمانی و مدیریتی

سازمانهایا ی اداری از جمله شرکتهای بیمه از ارکان متعددی نظیر: نیروی انسانی ،قوانین و مقررات ، تشکیلات و سازماندهی ، روش انجام کار ، نظام مدیریت ، نظام آموزش و تجهیز نیروی انسانی ، نظام طبقه بندی مشاغل ، نظام ارزشیابی ، و نظام پرداخت تشکیل شده است که هرکدام از این ارکان اهمیت خاصی دارد .

باتوجه به اینکه نحوه سازماندهی و ساختارهای سازمانی نقش عمده ای در تحقق اهداف خواهد داشت .به عبارت دیگر " ساختار نشان دهنده استراتژی است ."(۴) ساختار سازمانی مربوط به بیمه های عمر در شرکت های بیمه از دو نظر جهت توسعه بیمه های عمر در کشور کارآیی ندارد.

۱-۱از زمانی اختصاصی و تخصصی به منظور ارائه بیمه های عمر وجود ندارد . و " تامین رضایت مشتریان و توسعه بیمه در گرو ساختاری موثر و مناسب است ، در حالیکه ساختار صنعت بیمه به نحوی طراحی شده است که حساسیت لازم را در قبال مشتریان نداشته و با سنتی عمل کردن در چند رشته و محدوده خاص ، کمتر به دنبال مشتری مداری بوده است ." ( ۵) بنابر این، ایجاد و راه اندازی شرکت های بیمه تخصصی عمر یک امر ضروری بنظر می رسد ، تا با درک صحیح از شرایط بیمه های عمر از جمله نحوه بازاریابی و فروش ، نحوه پذیرش ریسک ، نحوه وصول حق بیمه ، حسابداری وسرمایه گذاری وجوه حق بیمه و ذخایر ریاضی ، بتواند تعامل بهتری با بیمه شدگان و بیمه گذاران این رشته فراهم سازد .

۲-۱سازماندهی واحد های فنی و پشتیبانی در شرکت های بیمه به گونه ای است که به هدف توسعه بیمههای عمر انفرادی کمکی نمی کند به عنوان نمونه در مدیریت های مالی و سرمایه گذاری تفاوت چندانی بین حقبیمه های دریافتی بیمه های عمر و سایر رشته ها قائل نمی باشند .در حالیکه لازم است حسابداری بیمههای عمر و چرخه گردش مالی مربوط و همچنین سرمایه گذاری از وجوه اندوخته ها جهت ارائه خدمات مطلوب و حفظ حقوق بیمه گذاران بطور جداگانه صورت گیرد .

۲ عدم اشائه مطلوب فرهنگ بیمه

فرهنگ عبارت است از مجموعهای از ارزشها، عقاید، هنجارها، آداب و رسوم، زبان و میراث فرهنگی وتاریخی یک جامعه که از پیشینیان به ارث رسیده است. و منظور از فرهنگ بیمه نیز عبارت است از آشنایی مردم کشور بابیمه و انواع و شناخت آن و استفاده و استقبال از پوشش های بیمه ای جهت مقابله با خطرات احتمالی و پیش رو ، و ایجاد تعاملی پایدار ومنطقی بین صنعت بیمه وآحاد مردم کشور و تقویت باور و نگرش مثبت مردم نسبت به صنعت بیمه ، خدمات بیمه ای و شرکت های بیمه . اما ضریب نفوذ بیمه ، تعداد بیمه نامه های اختیاری خریداری شده ، حجم حق بیمه های دریافتی و نحوه تعامل مردم با شرکت های بیمه ، نشان دهنده نهادینه نشدن فرهنگ بیمه بین مردم است .

۳ شبکه فروش نا کارآمد

در حال حاضر عرضه و فروش بیمه های مختلف از جمله بیمه های عمر از طرق زیر صورت می گیرد .

۳-۱ عرضه مستقیم از طرف شرکت بیمه

۳-۲) عرضه از طریق کارگزاران بیمه ( موضوع آیین نامه شماره ۶ شورای عالی بیمه )

۳-۳) عرضه از طریق نمایندگان حقیقی و حقوقی شرکت های بیمه ( موضوع آیین نامه شماره ۲۸ شورای عالیبیمه (

۳-۴) عرضه بیمه از طریق نمایندگان فروش بیمه عمر ( موضوع آیین نامه شماره ۵۴ شورای عالی بیمه)

۳-۵) بازیابان بیمه به نمایندگی از نمایندگان و کارگزاران

نمایندگان و کارگزاران بیمه و بازاریابان آنها شبکه فروش صنعت بیمه را تشکیل می دهند و در حقیقت بازوان اجرایی شرکت های بیمه جهت فروش بیمه می باشند. توانایی و بالندگی شبکه فروش ، شکوفایی فروش ازنظر کمی و کیفی را بدنبال خواهد داشت . و ضعف آن نیز موجب پریشانی در عرضه بیمه در جامعه خواهد بود. " به جرات می توان گفت یکی از عواملی که باعث شده است تا صنعت بیمه در زمینه رسیدن به سطح مطلوب و ترکیب فروش خدمات بیمه ای با مشکل مواجه شود ، نارسایی و رشد نیافتگی شبکه فروشندگی حضوری در بازار بیمه ایران است

نتایج بررسی های صورت گرفته در این باره حاکی از وجود مشکلات زیر است ::

" - سطح آموزشی نمایندگان و فروشندگان حضوری خدمات بیمه بسیار ضعیف و نا مناسب است .

- وجود ابهام در جایگاه حقوقی و قانونی فروشندگان بیمه.

- همه نمایندگان بیمه برای هدایت نیروهای فروش تبحر و توانایی لازم را ندارند.

- ساختار نامناسب اداری مرتبط با شبکه فروش در شرکتهای دولتی .

- درک نادرست برخی مدیران از بازار بیمه و شبکه فروش.

- شیوه نامناسب جذب و نگهداری نمایندگان.

- عدم هدایت صحیح نمایندگان در راستای فروش بهتر و بیشتر.

- عدم نظارت مستمر و راهبردی بر عملکرد نمایندگان.

- سیاست های تشویقی جهت نمایندگان فعال پیش بینی نشده است .

▪ تجربه سایر کشورها هند

در کشور هندوستان فروش مستقیم بیمه های عمر وجود ندارد و بیمه نامه ها فقط از طریق شبکه نمایندگی بفروش می رسد . در هر شعبه یک یا چند کارشناس بازاریابی فعالیت می کنند که وظیفه آنان هدایت و نظارت بر نمایندگان است و به این کارشناسان ، در صورت رضایت بخش بودن عملکرد نمایندگان تحت نظارت ، مبالغی علاوه بر حقوق ، پرداخت می گردد .

۴ عدم سیاستگذاری های کلان در صنعت بیمه و عدم وجود استراتژی در جهت توسعه بیمه های عمر

بدون شک رسیدن به اهداف راهبردی نیازمند مطالعه و بررسی ، برنامه ریزی و تلاش در جهت تحقق آن است . علیرغم تهیه وتدوین چشم انداز ۲۰ ساله جمهوری اسلامی ایران ، بنظر می رسد این موضوع در صنعت بیمهنهادینه نگردیده است و هریک از شرکت های بیمه و مدیریت های ذیربط ، باتوجه به توانایی و شرایط درون سازمانی خود مشغول فعالیت هستند و برنامه مدونی در مورد توسعه بیمه های عمر. در صنعت بیمه ، وجود ندارد .

۵ پایین بودن قدرت اقتصادی مردم کشور

بررسی های انجام شده حاکی از آن است که قدرت اقتصادی عامه مردم هر کشور و توسعه بیمه های عمرارتباط دو جانبه دارد .بدین مفهوم که هر چقدر درآمد سرانه مردم بیشتر باشد اقبال عمومی به بیمه بیشتر است . و از سوی دیگر هرچقدر ضریب نفوذ بیمه در یک کشور بیشتر باشد ، نشانگر وضعیت مناسب اقتصادی عامه مردم است . بنابراین فقر و پایین بودن درآمد سرانه در رابطه با بیمه های عمر یک مانع عمده است و البته راهکار ارتقاء سطح درآمد ها خارج از صنعت بیمه و قابل مدیریت این صنعت نیست . اما صنعت بیمه تاکنون نسبت به ارائه طرحهای بیمه ای جهت اقشار کم درآمد بیمه های خرد  اقدام موثری به عمل نیاورده است.

۶کافی نبودن تامین های ارائه شده توسط شرکت های بیمه

مردم نیازهای گوناگونی دارند.شرایط زندگی آنان نیز متفاوت است.سطح نیاز پوشش بیمه ای و سرمایه مورد نظر هر فرد با دیگری از جهات مختلفی با یکدیگر فرق دارد . اما آنچه در صنعت بیمه کشور به وقوع پیوسته است ، تحمیل شرایط یکطرفه و ارائه بیمه های سنتی به مردم است . در یک دهه ی اخیر تلاش های خوبی از طرف شرکت های بیمه از جمله شرکت بیمه دانا صورت گرفته است اما با وجود این ، هنوز با شرایط مورد انتظار و با استاندارد های جهانی فاصله بسیاری دارد .

تجربه سایر کشورها هند

در کشور هندوستان بالغ بر ۱۲۸ نوع بیمه عمر از انواع مختلف آن و یا ترکیبی از بیمه عمر و درمان ارائه می گردد .

۷) عدم رضایت بیمه شدگان ازسرویس دهی مطلوب شرکت های بیمه

سازمانهای جدید بر خلاف سازمانهای سنتی رضایت مشتریان خود را محور و اساس فعالیت های خود قرارداده اند . طراحی و تولید محصول بر اساس نیاز مشتری ، خدمت رسانی سریع و مستمر لازمه حضور در بازار های جدید است.

" اولین گام برای طراحی استراتژی خدمات دریک شرکت .اهتمام وتوجه به نقطه نظرات مشتریان آن شرکت است "  .ضرب المثلی می گوید " مشتری اگر شاه نیست دست کم شاهزاده است . حکمت ودانش بجا مانده ازژاپنی ها ، بیانگر این است که اگر شرکت رضایت مشتری را تضمین کند سود نیز تضمین خواهد شد...اکنون آشکار شده است که رضایت مشتری دیگر رمز موفقیت نیست ، وفا داری مشتری کلید اصلی موفقیت درفعالیت های تجاری است. " (۹) اما متاسفانه در نظام اداری کشور و علی الخصوص در صنعت بیمه ارباب رجوع و مشتری جایگاه خاص خود را نیافته است ." ماهیت شرکتهای بیمه ایجاب میکندتا باحرکت در راستای مشتری مداری .دوام و بقای خود را استمرار بخشد در عصرارتباطات و اطلاعات امکان مقایسه خدمات بیمه ای شرکتهای مختلف براحتی از طرف مردم فراهم شده است ... ) عدم توجه به مشتری مداری در صنعت بیمه در کلیه رشته های بیمه ای هم در فرآیند صدور بیمه نامه وهم در هنگام پرداخت خسارت وهمچنین درهنگام پاسخگویی به سوالات و مشکلات بیمه شدگان ،تبعات بسیاری در کاهش فروش بیمه های عمر داشته است . ولازم است بمنظور توسعه کمی و کیفی بیمه های عمر از این بابت تحولی اساسی در نگرش صنعت بیمه و کارکنان آن ایجاد گردد. و از برخورد قیم مابانه با بیمه شدگان بشدت احتراز شود .

۸ عدم تبیین جایگاه حقوقی و قانونی بیمه های عمر

بیمه های عمر بعنوان یکی از قرارداد های بیمه ای و بازرگانی ، تابع قوانین مدنی وقانون و مقررات و حقوقبیمه است که تعهدات طرفین قرارداد بیمه اعم از بیمه گر بیمه گذار و بیمه شده و ذینفع و همچنین اشخاص ثالث را تبیین می کند. قانون بیمه که در سال ۱۳۱۶ تصویب شده است بسیار کلی و محدود است . سایر مقررات و از جمله آیین نامه های مصوب شورای عالی اداری در بسیاری از موارد از جمله : حقوق بیمه گذار وبیمه شده و ذینفع ، انتقال بیمه ، توثیق بیمه نامه و... دارای ابهام و یا مسکوت است. در حالیکه چنین مواردی در قوانین و حقوق سایر کشورها به دقت و به تفصیل بیان شده است . این ابهام ها در قوانین ومقررات باعث ایجاد اختلاف بین بیمه گر و بیمه گذار شده و اجرای بعضی از امور را با تاخیر مواجه میسازد.

▪ تجربه سایر کشورها هند

در قوانین و مقررات بسیاری از کشورها ، بویژه کشورهایی که سابقه فعالیت طولانی تری در بیمه دارند ، ابهام ها بر طرف گردیده ودر مورد همه موارد محتمل ، پیش بینی های لازم بعمل آمده است . بعنوان نمونه در کشور هندوستان در باره نحوه پذیرش بیمه شده ، نحوه انتقال بیمه نامه و... دستورالعمل های مدون و مفصلی وجود دارد .

۹ عدم وجود سیستم و برنامه آموزشی مدون و کاربردی جهت تربیت نیروی انسانی مورد نیاز

نیروی انسانی مهمترین رکن هر سازمان تلقی می گردد.توانمندی ، دقت ، نوآوری و بهره وری صحیح از نیروی انسانی در گرو آموزش های موثر و مستمر است .

در این باره می توان گفت:::

۹-۱ دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در چند سال گذشته تلاش های خوبی به منظور تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنعت بیمه داشته اند . و از جهت کمی در این باره مشکلی وجود ندارد ، اما از جهت کیفی بنظر می رسد بین نیاز صنعت بیمه و برنامه ریزی دانشگاه ها در این باره نوعی گسستگی وجود دارد.

۹-۲) دوره های آموزشی کاربردی در جهت ارتقاء دانش و بینش کارکنان و شبکه فروش با هدف توسعه بیمه عمرو حتی سایر رشته ها توسط شرکت های بیمه و یا یک مرکز آموزشی مستقل پیش بینی نشده است. شبکه فروش اعم از نمایندگان . کارگزاران و بازاریابان بهره ای از آموزش های تخصصی بویژه در باره ی فروش بیمهنبرده اند . بنابراین کارآیی و تخصص لازم را برای فروش گسترده بیمه های عمر کسب ننموده اند .

▪ تجربه سایر کشورها هند

در کشور هندوستان علاوه بر دانشگاه و موسسات آموزش عالی ، مراکز متعددی به ارائه دوره های تخصصیبیمه و آموزش و تربیت نیروی انسانی فعال در صنعت بیمه می پردازند . یکی از کار های جالبی که در هند انجام شده است ، بومی سازی دوره های آموزش چارتر بیمه می باشد . وانواع دوره های آموزشی چارتر در هند ارائه و گواهینامه مربوط به شرکت کنندگان ارائه می شود

۱۰ نحوه سرمایه گذاری ذخایر ریاضی بیمه های عمر

ذخایر و اندوخته های ریاضی بیمه های عمر ، امانت های بیمه گذاران نزد شرکت های بیمه می باشد . آنچه که قابل تامل است این است که این ذخایر ، بهر دلیل بطور موثری سرمایه گذاری نشده است ، به نحوی که در سالهای اخیر برآیند سود سرمایه گذاری از محل ذخایر ریاضی ، از سود بلند مدت بانکها و بعضا بهره فنی لحاظ شده در محاسبات حق بیمه نیز کمتر بوده است .

۱۱ وجود تورم اقتصادی در کشور

تورم و فراز و نشیب های اقتصادی در کشور یکی از بزرگترین موانعی است که توسعه بیمه های عمر را به مخاطره می اندازد و مردم را به در هنگام خرید بیمه نامه عمر به تردید جدی وا می دارد . البته راهکارهای متعددی همچون جانشین کردن طلا یا ارز خارجی و... به جای مبلغ سرمایه ، نیز در این باره از طرف صاحبنظران ارائه شده است که همه ی موارد بجز پرداخت سود مشارکت در منافع به بیمه شدگان بیمه های عمر ، بدلیل قوانین و شرایط اقتصادی کشور استفاده از آن اجرایی به نظر نمی رسد.

۱۲ نحوه حسابداری حسابهای بیمه ای و ازجمله بیمه های عمر

بیمه های عمر بدلیل داشتن اندوخته ریاضی و طولانی بودن مدت بیمه و همچنین محاسبه سود مشارکت در منافع بوجب آیین نامه شماره ۱۳ و اصلاحات بعدی آن ، می بایست بطور جداگانه نگهداری و سرمایه گذاری شود. لیکن بدلایل گوناگون این مهم مغفول مانده است .از طرف دیگر حقوق بیمه گذاران رعایت نشده و در نهایت توسعه بیمه های عمر را با مشکل مواجه ساخته است.

۱۳ عدم استفاده از تکنولوژی اطلاعات IT

استفاده از تکنولوژی های جدید و بویژه تکنولوژی اطلاعات در عصر حاضر ودر صنعت بیمه از نظر همگان شاید بدیهی به نظر برسد اما در عمل مشکلات بسیاری وجود دارد که عمده ترین آن عدم وجود زیر ساخت های لازم جهت اجرایی نمودن استفاده از تکنولوژی است که می توان به مشکلات پول الکترونیکی ، امضای الکترونیکی و مخابرات وقوانین ومقررات ذیربط و... اشاره نمود.اما آنچه که مسلم است صنعت بیمه در استفاده از تکنولوژی اطلاعات ، در مقایسه با سایرین از جمله بانکها، بسیار عقب تر است.

۱۴ عدم وجود یک نظام جامع آماری و پایگاه اطلاعاتی جهت تصمیمگیران و تصمیم سازان و محققین

اطلاعات و تصمیم گیری دو روی یک سکه اند . بدون اطلاعات صحیح تصمیم گیری درست امکان پذیر نیست . اطلاعات در عصر حاضر قدرت است،سرمایه است و فعالیت در عرصه رقابت های فشرده بدون اطلاعات خوش خیالی است . اما آنچه جای تعجب دارد این است که در چنین فضایی صنعت بیمه و شرکت های بیمه از داشتن بانکهای اطلاعاتی مورد نیاز خود محروم هستند . به عنوان نمونه در حدود ۳-۴ سال پیش یک بیمه گذار بیمهاتومبیل با مدارک ساختگی در ۳ شعبه یک شرکت خسارت گرفته بود و جالب تر اینکه میزان خسارت دریافتی ۳ شعبه با یکدیگر تفاوت چشم گیری داشت.!!

۱۵ نرخ های بهره فنی اعلام شده از سوی بیمه مرکزی ایران

در تاریخ ۱۴/۱۱/۱۳۸۲ شورای عالی بیمه تعرفه بیمه های عمر را تغییر داد . بیمه مرکزی ایران در تاریخ ۲۷/۱۲/۱۳۸۲ تعرفه های جدید را جهت اجرا به شرکت های بیمه ابلاغ نمود. این تغییرات از جهات زیرمشکلاتی جدی را در فروش و توسعه بیمه های عمر بوجود آورده است .

۱۵-۱ حق بیمه های بیمه عمر بویژه بیمه های عمر و پس انداز تا در بعضی از مقاطع سنی تا ۴۵ درصد رشد داشته است ..

۱۵-۲ نرخ بهره فنی در محاسبات حق بیمه ، تا مدت ۱۰ سال ، ۱۵ درصد وبابت مدت بالای ۱۰ سال ، ۱۰ درصد لحاظ شده است . که این امر فروش بیمه های عمر بالاتر مدت ۱۵ سال را که در حدود۷۵ درصد از آمار بیمهنامه ها را به خود اختصاص داده بود با مشکل جدی مواجه ساخت .

۱۵-۳آمادگی نرم افزاری در شرکت های بیمه و آمادگی ذهنی در شبکه فروش در هنگام ابلاغ وجود نداشت .